Türkiye’nin tanıtımında fotoğrafın kullanımı bağlamında Sıtkı Fırat fotoğrafları

Abstract

Türkiye’nin Tanıtımında Fotoğrafın Kullanımı Bağlamında Sıtkı Fırat Fotoğrafları Sıtkı Fırat'ın yaşamının fotoğrafla geçen 65 yılını ele alan bu tez, sanatçının Türkiye fotoğraf sanatına ve Türkiye’nin tanıtımına fotoğrafla yaptığı öncü katkıları ve bu alandaki aracılığını incelemektedir. Fırat'ın Türkiye coğrafyasını, kültürünü, tarihini fotoğraflarıyla belgeleyerek zengin bir görsel arşiv oluşturduğu ve bu arşivini yaşamı boyunca Türkiye’yi tanıtmak amacıyla sergi, kitap, gösteri vb. farklı etkinlikler kapsamında kullandığı bilinmektedir. Fotoğrafçı kimliğinin dışında ressam ve resim öğretmeni kimliğiyle de tanınan Fırat'ın, 1959 yılında resim-iş öğretmeni olarak başladığı akademik kariyerine 1974 yılında emekli olana kadar Gazi Eğitim Enstitüsü'nde öğretim görevlisi olarak devam ettiği ifade edilmektedir. Ayrıca, Türkiye'deki modern fotoğraf laboratuvarlarından birini kurması ve fotoğraf alanındaki teknolojik gelişmeleri takip ederek diğer fotoğrafçılara da bu imkânları sunması amatör ve profesyonel fotoğraf teknolojisini takip ettiği ve üretimini desteklediği anlatılmaktadır. Sıtkı Fırat'ın (1929-2016) sadece güzel sanatlar eğitimi ve fotoğraf sanatının gelişimine değil, aynı zamanda yurt içinde ve yurt dışında açtığı çok sayıda sergiyle Türkiye fotoğrafları ile ülkesinin farklı ülkelerde tanıtımında etkili bir rol oynadığı görülmektedir. Fırat'ın Türkiye'nin simge ve ikonik mekânlarının, tarihî yapılarının ve kültürel mirasının yansıtıldığı fotoğrafları turizm bakanlığı broşür ve afişlerinde kullanılmıştır. Fırat aldığı resim ve grafik eğitimi temel esaslarını estetik olarak fotoğraflarına yansıtmış, belgesel ve peyzajlarıyla birlikte onun öznel izlenimleri yüklü, empresyonist üslupta da eserler vermiştir. Fotoğraf kitaplarını iki tür konuda yayımlamıştır. Manzaralar ve doğal güzellikler ile ilgili kitapları bir gurup, Anadolu Medeniyetleri, Selçuklular gibi tarihî konulu olanlar ise ikinci grup yayınları olmuştur. Son olarak, Sıtkı Fırat'ın fotoğraflarıyla Türkiye'nin doğal ve tarihî zenginliklerinin uluslararası alanda tanıtılmasında kritik bir işlev gördüğü, bu bağlamda Tokyo'dan Pekin'e, Avrupa'dan Orta Asya ve Balkanlara kadar birçok ülkede açtığı sergiler Türkiye’nin tanıtımına önemli katkılar sağladığı görülmektedir.

Sıtkı Fırat's Photographs in the Context of Using Photography for Turkey's Promotion This thesis examines Sıtkı Fırat's 65 years in photography, exploring his pioneering contributions to Turkish photographic art and the promotion of Turkey, as well as his role as a mediator in this field. Fırat is known for creating a significant visual archive by documenting Turkey's geography, culture, and history through his photographs. He utilized this archive throughout his life for various promotional activities, including exhibitions, books, and shows, to introduce Turkey to the world. Beyond his identity as a photographer, Fırat was also recognized as a painter and art teacher. He began his academic career in 1959 as an art and crafts teacher and continued as a lecturer at Gazi Education Institute until his retirement in 1974. Furthermore, he established one of the most important photography laboratories in Turkey and followed technological advancements in the field, making these opportunities available to other photographers, thereby supporting both amateur and professional photography technology and production. Sıtkı Fırat (1929-2016) not only contributed to the development of fine arts education and photographic art but also played a significant role in promoting Turkey in various countries through numerous exhibitions held both domestically and internationally. Fırat's photographs, which depicted Turkey's symbolic and iconic places, historical structures, and cultural heritage, were used in brochures and posters by the Ministry of Tourism. Fırat aesthetically reflected the fundamental principles of his painting and graphic design education in his photographs, producing works in a documentary and landscape style, as well as emotionally charged impressionistic pieces. He published photography books on two main themes: one group focused on landscapes and natural beauties, while the second group comprised publications on historical subjects such as Anatolian Civilizations and the Seljuks. Finally, it is evident that Sıtkı Fırat's photographs served an important function in promoting Turkey's natural and historical riches internationally. In this context, his exhibitions in many countries, from Tokyo to Beijing, and from Europe to Central Asia and the Balkans, made significant contributions to the promotion of Turkey.