Tarihi Kostüme Avantür Sineması’nda kahraman tiplemesinin psikolojik analizi

Abstract

AVANTÜR SİNEMASI’NDA KAHRAMANIN PSİKOLOJİK ANALİZi Tarihsel fantazya, “kostüme avantür” veya “kostüme tarih” gibi isimler altında, 1965- 75 arası Yesilçam’ın en popüler türlerindendi. Bu çalısma Cüneyt Arkın’ın basrolünü oynadıgı tarihi fantazya türü filmleri ve bu filmlerin kahramanlarını psikolojik analize tabi tutacaktır. Malkoçoglu, Battal Gazi ve Kara Murat serileri merkez alınarak Arkın’ın basrolünü oynadıgı kostüme avantür filmler içerdigi mitik özellikler ve mitik örtüsme noktaları tespit edilerek psiko-mitoloji tarzında incelenecektir. Arkın’ın tanıttıgı kahraman modelinin analizi yapılarak, kimligini ve kahramanlık gücünü nereden aldıgı, seyirciyle nasıl bir etkilesim yaptıgı açıklanacaktır. Arkın, inceledigimiz dönem boyu milliyetçi çizgi dogrultusunda yaptıgı tarihi aksiyon filmleriyle, genel olarak, kendini Türklerin kolektif bilinçdısındaki kahraman tiplemesiyle özlestirerek, toplumun bilinçdısı hayallerini, özlemlerini gerçeklestiren mitler ve imgeler üreterek kolektif bilinçdısının milli kahramanı haline gelmistir. Darbogazdan geçme dönemlerinde toplumlar kahramanlar üretir, bu filmler de bunun yansımasıdır. Dinamik psikoloji açısından Arkın avantürleri kendi dönemi içinde incelendiginde görülür ki Türk insanı engelleyici otorite olarak Batı dünyası karsısında çaresiz kalısını ödünlemek için bu filmlerle bir ödipal çatısma (ödipal kahramanlık) hikayesi ortaya koyar. Avrupa karsısında yetersizlik, Rumlar ve Yunanlılarla olan Kıbrıs sorunu, ABD ambargosu gibi endiseleri sembolize eden bir baba figürü üretilir: Kahpe Bizans. Kastre edici bu canavar babaya karsı onu kastre edebilecek güçte bir kahramanı üretilir. Bu kahraman Malkoçoglu, Battal Gazi ve Kara Murat karakterleriyle temsil edilir ve bu kahraman kastre eden babayı döver. Bu noktada inceledigimiz üç kostüme avantür serisi de kolektif planda cereyan eden bir ödipal çatısmanın dısa vurumudur. Nevrozlar savunmaya yöneliktir, rahatlamayı getirir ve toptan çöküsü engeller. Bu açıdan Arkın filmleri hem kolektif bir nevrozu yansıtır hem de önceden varolan bir nevroz için sagaltımsal, tedavi edici, bir etkiye sahiptir.PSYCHOLOGICAL ANALYSIS OF THE HERO IN AVANTUR CINEMA Cinema, being a fantasy world, of course, also reflects depressed and unconscious desires as presented in a psychology. In fantastic films, cinema-psychology/ unconsciousness relation dominates. In fantastic films, tales, dreams, fantasies and every kind of epic narrative comes to life. In this regard, we could think that cinema is a means of producing myth. During mid 60’ies and 70’ies in Turkey historical fantasia, officially named as; kostüme avantür (costumed adventure) or kostüme tarih (costumed history), was one of the most popular film type in Yesilçam. This thesis is going to analysis historic fantasia films which Cüneyt Arkın played the lead roles and their heros by means of psychoanalysis. Based on the series of Malkoçoglu, Battal Gazi and Kara Murat films, kostüme avantür films which Arkın played the lead roles will be analyzed in a psycho-myth manner determining their mythic features and mythic similarities. By analyzing the hero type Arkın introduced, such questions will be observed: what is his identity and where his power comes from and how he interacts with his audience. In the period which we examine, Arkın made himself identical with type of hero in collective subconscious of Turks in general. For a certain period and generation, Arkın become a national hero by producing myths and imagery of heroic adventures. Cüneyt Arkın built up his own mythos beyond being a film star. Film stars are also symbols which display the mass of unconsciousness. Star types are also determined by the mass. The reason that Arkın is popular in today basically depends on expressing the desires of the collective unconscious of his society. He reflected desires and fantasias of his society in his films.