Osmanlı - Safevi savaşlarında sefer organizasyonu ve lojistik 1722 - 1725

Abstract

Osmanlı Devleti’nin seferlerde başarı sağlamasında seferi ayrıntılı bir şekilde planlamasının ve lojistik desteği önemsemesinin büyük bir payı vardır. Bu tezde, 1722-1725 yılları arasında Osmanlı Devleti’nin İran coğrafyasına gerçekleştirdiği seferlerin organizasyonu ve lojistik konusu incelenmiştir. Osmanlı devleti doğunun zorlu arazi yapısı ve mevsim şartlarına rağmen bu seferlerde ordunun lojistik ikmalini sağlamıştır. Ordu için gereken gıda maddeleri, silah ve mühimmatın ulaştırılmasında kara yolunun yanı sıra nehir ve Van Gölü’nden yararlanılmıştır. Deve, bargir, katır ve öküzlerle arabalar bu sürecin işlemesini sağlamışlardır. Üstelik 18. Yüzyılın başlarındaki bu seferlerde orduya lojistik destek sağlanması daha önceki dönemden pek de farklı değildi. Ordunun ihtiyacı olan zahire öncelikle Anadolu’daki idari birimlerden temin edilirken bir taraftan Rumeli’deki birimlerden de satın alınmıştır. Mühimmatın ise büyük bir kısmı İstanbul’da silah ve mühimmat imal eden tesislerden gönderilmiştir. Ayrıca seferde Kapıkulu askerleri önemini hala muhafaza ederken leventler ve serdengeçtilerle Mısır’dan gönderilen askerler mühim rol oynamışlardır. Öte yandan seferin finansmanının sağlanmasında Hazine-i Âmire yadsınamaz bir yere sahiptir.

In the success of the Ottoman Empire in expeditionary voyages, their planning the expeditionary voyages in detail and paying attention to logistical support has a great importance and role. In this study, organization and logistics of expeditionary campaigns of the Ottoman Empire in Iran between 1722-1725 were investigated. Despite the challenging terrain of the east and the seasonal conditions, Ottoman Empire provided the military's logistical supply during these expeditionary voyages. For the transportation of the food required for the army, weapons and munitions, Van Lake was used as well as land transportation. Camel, horses, mules, oxen and cars enabled the ongoing of this process. Moreover, logistic support in those expeditionary campaigns in the 18th century were not so different from the previous period. The grain needed by the army was provided from the administrative units in Anatolia and some of them were purchased from the units in Rumelia. A large part of the ammunition was sent from the plants that manufacture arms and ammunition in Istanbul. Kapıkulu soldiers still kept their importance in the campaigns, levent, serdengeçti and the soldiers sent from Epypt played an important role. On the other hand, in the provision of financing of the expeditionary voyages, the Hazine-i Âmire had an undeniable place.