Kenan Özbel koleksiyonu özelinde Anadolu geleneksel el örmesi çoraplarının semboller ekseninde incelenmesi

Abstract

Anadolu coğrafyası günümüze kadar pek çok kültüre ev sahipliği yapmıştır. Her kültür kendine ait izleri günlük yaşayış biçimlerine aktarmış ve farklılığını ortaya koymuştur. Farklılıklar zamanla zenginliğe dönüşmüş, kimi zaman bir kilimde, kimi zaman bir halının motifinde kendini göstermiştir. Bu benzersiz kültür birikiminin izlerini Anadolu geleneksel el örmesi çoraplarda da görmekteyiz. İnsanın temel güdülerinden olan giyinme ihtiyacı, estetik bir dille doğadan ilham alınarak yapılmış el sanatları ürünleri ile karşılanmıştır. Zengin anlamlar içeren sembollerle dolu bu eserler aynı zamanda da bir iletişim aracıdır. Eserlerde kullanılan motifler, semboller Anadolu insanının sessiz sözleridir. Etnograf Prof. Dr. Kenan Özbel, bu kültür birikimine sahip çıkarak Anadolu köylerini gezmiş ve bu eserlerin günümüze kadar ulaşmasında büyük katkı sağlamıştır. Çalışma kapsamında, Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Kütüphanesi Nadir Eserler Koleksiyonu bünyesinde bulunan Prof. Dr. Kenan Özbel Örme Çorap Koleksiyonundaki semboller incelenmiştir. Kullanılan sembollerin geçmiş ve günümüzle bağlantısı araştırılmıştır. Kütüphanede bulunan bu koleksiyon yeni bir bakış açısı ile günümüz tasarımcılarına bir kaynak olarak sunulmuştur.Eski kültürlere ait sanatsal formların günümüz sanatçıları tarafından yorumlanması sanat tarihi açısından ilham verici bir sentez olarak görülmektedir. Çalışma kapsamında; Anadolu kültürünü ve sembollerini çağdaş bir yaklaşım ile eserlerine yansıtan sanatçı, tasarımcılara ve dünyadan tasarım örneklerine yer verilmiştir. Kültürel öğeleri, imleri, motifleri, Anadolu’da kullanılan sembolleri günümüze uyarlayan sanatçıların çalışmaları sunularak genç tasarımcı ve tasarımcı adaylarına ilham olması hedeflenmiştir.Anatolia has been home to many cultures until today. Each culture has transferred its traces to their daily life forms and revealed their differences. Differences have turned into wealth over time, sometimes manifested themselves in a rug, sometimes in the motif of a carpet. We also see the traces of this unique cultural accumulation in Anatolian traditional hand knitted socks. The need for dressing, one of the basic instincts of human beings, has been met with handcrafted products inspired by nature in an aesthetic language. Filled with symbols with rich meanings, these works are also a means of communication. The motifs and symbols used in the works are silent words of the Anatolian people. Ethnographer Prof. Dr. Kenan Özbel, owning this cultural accumulation, has visited the Anatolian villages and contributed to the survival of these artworks until today.Within the scope of the study, the symbols in Prof. Dr. Kenan Ozbel's hand-knitted socks collection which takes part in the Rare artworks Collection in Marmara University Faculty of Fine Arts Library, have been examined. Past and present connections of the symbols used have been investigated. This collection in the library has been presented as a resource for today's designers and candidates, with a new perspective.The interpretation of the artistic forms of ancient cultures by contemporary artists is seen as an inspirational synthesis in terms of art history. Artists and designers who, with a contemporary approach, reflects Anatolian culture and symbols on their artworks, and design examples from around the world are included in this study. It is aimed to inspire young designers and candidate designers by presenting the works of artists who have adapted cultural elements, marks, motifs and symbols used in Anatolia to the present.