Şükrullah El-Amasyavî’nin Kitâbu Behceti’t-Tevârîh’inin Mustafa El-Farisi çevirisi (vr. 31b - 61a) : (inceleme - metin - dizin - tıpkıbasım)

Abstract

Bu çalışma, Şükrullah el-Amasyavî’nin Farsça kaleme aldığı Behcetü’t-Tevarîh adlı eserin, XVI. yüzyılda Mustafa el-Fârisî tarafından Mahbûbu’l-Kulûbi’l-‘Ârifîn ismiyle Türkçeye tercümesini içermektedir. Çalışma nüshanın Farsçasını kaleme alan Şükrullah el-Amasyavî ve eseri Behcetü’t-Tevârîh ile Mustafa el-Fârisî’nin Mahbûbu’l-Kulûbi’l-‘Ârifîn’inin kısa bir tanıtımının yapılmasından sonra dil incelemesi, metin dizin ve tıpkıbasım olmak üzere toplam dört bölümden oluşmaktadır. İlk başlıkta Şükrullah el-Amasyavî’nin hayatı, kişiliği ve eserleri üzerinde durulmuş; Behcetü’t-Tevârîh’in kapsamı, kaynakları ve nüshalarına değinilmiştir. Takip eden başlıkta ise Mustafa el-Fârisî ve tercüme ettiği eser hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın inceleme bölümünde, u/ ü/ vu/ vü sıralama bağlaçlarının kelime gruplarını nasıl oluşturduğu incelenmiş ve oluşturulan kelime grupları tasnif edilmiştir. Bu inceleme yapılırken kelimelerin kökenleri, türleri ve çekimleri göz önünde bulundurulmuştur. Metin bölümünde, nüshanın çeviri yazıya aktarımı yapılmıştır. Metin, nüshada olduğu sırayla sayfa, satır numaraları belirtilerek ve noktalama işlemi yapılarak aktarılmıştır. Metinde yanlış yapılan harekelendirmeler ve farklı gösterilen harfler anlam ilişkisi kurularak sözlükte geçen şekliyle verilmiş; nüshada geçtiği asıl şekilleri ise dipnotta belirtilmiştir. Dizin kısmında, madde başları çeviri yazı şekliyle sıralanmıştır. Sıralanan madde başlarının hangi dile ait olduğu, türleri ve metin içinde kazandıkları anlamları belirtilmiştir. Sözcüklerin hangi sayfa ve satır numarasında kaç defa yer aldığı Cibakaya yoluyla gösterilmiştir. Tıpkıbasım bölümünde ise üzerinde çalışılan nüshanın tıpkıbasımı verilmiştir. Verilen tıpkıbasımda nüshanın sayfa numaraları eklenerek çalışma tamamlanmıştır.

This study is about Mahbûbu’l-Kulûbi’l-‘Ârifîn which is a translation of Behcetü’t-Tevârîh, that is written by Şükrullah el-Amasyavî’nin, from Persian to Turkish made by Mustafa el-Fârisî in 16th century. After presenting the general information about these works, our study is consisted of language review, lexicographical directory and the exact copy of writing which are given in four chapters respectively. In the first chapter Şükrullah el-Amasyavî’s biography and his works are given and context, references and versions of Behcetü’t-Tevârîh are mentioned. In the following chapter, the information about Mustafa el-Fârisî and his translation is given. In the review part, how do the coordinate conjuntions (u/ ü/ vu/ vü) constitutes word groups is investigated and the word gropus are categorized. While doing this research the origins, types and inflections of word groups are considered. In the text part, transfer of writing to transcription is done. In the text, the page and the line numbers are given as in the similar form of version and puctuations are also done. The misuses of vowel sounds and different shown letters are stated as their dictionary forms considering with their meanings of where they belong. The original forms are written in the postscript. In the index part, the lexical entries are arranged in order of as in the transciption. The languages they belong, their types and the meanings they give in the context are indicated. By using a computer program called Cibakaya how many times each word is used in the text in which page and line are found and also given. In the exact copy part, the facsimile of the version which is studied is given. By adding page numbers to the facsimile version, the work is completed.