Emek sürecinin dönüşümü, platform kapitalizmi kapsamında sömürü ve denetim mekanizmaları : İzmir moto kuryeler örneği

Abstract

Bu çalışmada, kapitalizm tarihi içerisinde, teknolojik gelişme ile emeğin, üretimin örgütlenmesinde, sermaye birikim sürecinde, çalışma koşullarında, iş gücünün niteliğindeki dönüşümler analiz edilecektir. Teknolojik ve endüstriyel gelişimin, teknik iş bölümünde, farklı emek örgütlenmelerinde, vasıf, çalışma mekânı, işçi sağlığı, denetim ve sömürü mekanizmalarındaki dönüşümün analizi amaçlanmıştır. Fordist üretimin iktisadi krizler sonucunda terk edilmesiyle birlikte yeni medya teknolojileri ve dijitalleşmeyle birlikte sıçrama yaşayan üretim araçları kapitalistin elinde önemli kar, kontrol, denetim mekanizmaları olmuştur. Üzerinde durulacak asıl konu ise platform kapitalizmi bağlamında sermaye ve dijital emek arasındaki ilişkidir. Dijital platformlar giderek artan sayıda kullanıcıların günlük yaşamını derinden dönüştürmektedir. Sermayenin gündelik hayatı metalaştırması, üretim alanının genişlemesi, derinleşmesi, belirsizleşmesiyle birlikte emeğin değeri, teorik açıdan bulanık bir hal almıştır. Ancak sistemde yapısal bir değişim değil biçimsel bir değişim görülmektedir. Platform ekonomisi içinde, yeniden üretim, sömürü ve denetim mekanizmaları incelenecektir. Talep üzerine dijital emeğin görünür çalışanları olan kuryeler üzerinde derinlemesine görüşme modeli uygulanacaktır. Emeğin dönüşümü ile birlikte istihdam piyasasında da görünür bir değişiklik vardır. Parça başı iş, talep üzerine emek olarak adlandırılan ve teslimat sektörü bu süreçte kendine sağlam bir yer edinmiştir. Dijital Platform çalışanlarının belirsiz istihdam durumu ve yasal kategori içinde olup olmadığı tartışılmaktadır. Emeğin dönüşümü içerisinde, tüketim temelli yeni sektörler kendini göstermektedir. Tüketimin toplum dinamiğinde ihtiyaç ve yaratılan ihtiyaca kullanıcıların ulaşılabilirliği çok hızlı bir seviyededir. Kapitalizm,teknolojik gelişmeyi üretim ve tüketim süreçlerine adapte etmekte, çalışma yaşamını kendi çıkarları doğrultusunda yeniden yapılandırmakta ve üretmektedir bununla birlikte emek sömürüsü derinleşmektedir. Teknoloji, sermayenin toplumsal ilişkileri içine yerleştirilmiştir ve veri, bu platformlarda sermayenin hammaddesidir.In this study, I will attempt to analyze the transformations in the nature of the labor force, in the organization of labor, production, capital accumulation process, working conditions with technological development in the history of capitalism. The aim of the study to analyze the transformation of control and exploitation mechanisms. Increasing and differentiated demand for production models are observed. With the move away from Fordist production as a result of economic crises, the means of production that have made a leap through new communication technologies and digitalization have become major tools of profit, control and control in the hands of the capital class. The focus of point of this thesis is the relationship between capital and digital labor in the context of platform capitalism. Digital platforms are profoundly transforming the daily lives of increasing numbers of users. With the commodification of everyday life, the expansion, deepening and uncertainty of the production area of as well as the value of labor has become theoretically blurred. However, we see a change in shape, not in a structural of the system. To analyze this change Within the platform economy, reproduction, exploitation and control mechanisms will be studied. Will use in-depth interview with dlivery workers, who are the visible employees of digital labor on demand. The profit margins of digital platform companies has reached the highest level in Turkey, especially with the pandemic. With the transformation of labor, there is also a visible change in the labor market. The delivery sector, also called piecework, or-demand labor, has gained a solid place in this process. With the spread of the delivery sector, which is evaluated in the gig economy model, in the world, it is on the agenda in the discussions about the legal rights of the employees in this sector. The uncertainty surrounding the employment status of Digital Platform employees and whether they are in the legal category are discussed.