Ergenlerde stresle başaçıkma tarzları ile cinsiyet ve cinsiyet rolleri arasındaki ilişki

Abstract

Bu araştırmanın amacı, ergenlerin stresle başaçıkma tarzları ile cinsiyet ve cinsiyet rolleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Ayrıca, ergenlerin stresle başaçıkma tarzları, anne ve baba eğitim durumu ile kardeş sayısı değişkenleri açısından da incelenmiştir. Araştırma, ilişkisel tarama modeline uygun olarak hazırlanmış olup, 2002-2003 eğitim - öğretim yılında, İstanbul ili Beşiktaş ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak görev yapan dört ilköğretim okulunun 8. Sınıf öğrencileri (333 kişi) örneklemi oluşturmuştur. Araştırmada verileri toplamak için, araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu; Folkman ve Lazarus tarafından geliştirilen ve Şahin ve Durak (1995) tarafından kısaltılarak, geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılan Stresle Başaçıkma Tarzları Ölçeği ve Sandra Bem tarafından geliştirilen, Kavuncu (1987) tarafından Türk toplumuna uyarlanan Bem Cinsiyet Rolleri Envanteri olmak üzere üç ayrı ölçme aracından yararlanılmıştır. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde, araştırmanın amaçlarına ve değişkenlerine uygun olarak, Bağımsız Grup t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (F Testi) ve F testi sonucu, grup ortalamaları arasında anlamlı bir farkın çıkması durumunda, bu farkın hangi gruplardan kaynaklandığını belirlemek amacıyla da Scheffe Testi kullanılmış; istatistiksel anlamlılık düzeyi .05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular aşağıda özetlenmiştir: Bu doğrultuda stresle başaçıkma tarzları ile cinsiyet arasındaki ilişkiyi özetleyecek olursak; kızlar, kendine güvenli yaklaşım, iyimser yaklaşım ve sosyal destek arama yaklaşımını erkeklere göre daha fazla tercih etmektedirler. Buna karşın kızlar ve erkeklerin, çaresiz ve boyun eğici yaklaşımı kullanma davranışları arasında anlamlı bir farklılık yoktur. Stresle başaçıkma tarzları ile cinsiyet rolleri arasındaki ilişkiyi özetleyecek olursak; androjen bireyler, feminen ve cinsiyet rolü farklılaşmamış bireylere göre, daha fazla kendine güvenli yaklaşımı, cinsiyet rolü farklılaşmamış bireylere göre ise, daha fazla iyimser yaklaşımı tercih etmekte; feminen bireyler, maskülen bireylere göre daha fazla çaresiz yaklaşımı, cinsiyet rolü farklılaşmamış bireylere göre ise sosyal destek arama yaklaşımını daha fazla sergilemektedir. Bunun yanı sıra, boyun eğici yaklaşım cinsiyet rolü değişkeninden etkilenmemektedir. Stresle başaçıkma tarzları ile anne baba eğitim durumu değişkeni arasındaki ilişkiyi özetleyecek olursak; annenin eğitim düzeyinin yüksek olması, stresle başaçıkma tarzlarından, yalnızca çaresiz yaklaşımın kullanılma olasılığını azaltmakta, diğer başaçıkma tarzlarını etkilememektedir. Babanın eğitim durumunun yüksek olması ise yine çaresiz yaklaşım ile boyun eğici yaklaşımın kullanılma olasılığını azaltmakta, diğer başaçıkma tarzlarını etkilememektedir. Yani annenin eğitim durumunun ilkokul ve altı düzeyde olması çaresiz yaklaşımı kullanma olasılığını; babanın eğitim durumunun ilkokul ve altı düzeyde olması ise çaresiz yaklaşım ile boyun eğici yaklaşımı kullanma olasılığını arttırmaktadır. Stresle başaçıkma tarzları ile kardeş sayısı değişkeni arasındaki ilişkiyi özetleyecek olursak; kardeş sayısı değişkeni stresle başaçıkmada, yalnızca iyimser ve boyun eğici yaklaşımlarda etkili olmakta; kardeş sayısının artması, boyun eğici ve iyimser yaklaşım eğilimlerini arttırmaktadır The main purpose of this research is to examine the relationship between coping styles of adolescents and sex and sex roles. Seperataly coping styles of adolescents are also examined education levels of mother and father and number of brother variables. Survey method was used in this research. The sample of the researh was consisted of 333 students at the 8. grade of four primary school that dependent on M.E.B. in Beşiktaş District in 2002-2003 education year. Three ınstruments were used to collect data. These are (1) Personal İnformation Form developed by researcher, (2) Coping Style Scale derived from the Ways of Coping Inventory of Lazarus and Folkman by Şahin and Durak (1995), (3) Bem Sex Rolles Inventory development by Sandra Bem, adapted by Kavuncu (1987). Independent Sample of t Test, One Way Anova (F Test) are statistical tecniques used in the research according to the type of the variables and the purpose of the research.Scheffe Test was also used after F Test, when significant differences were found. Significance level was accepted as 0.05. Some majör findings of the research are, The relationship between coping styles and sex: The girls prefer more self confident style, optimistic style and seeking of social support style than boys. There isn't a significant difference between sex and helpless style- submissive style. The relationship between coping styles and sex rolles: The persons of androgen prefer more self confident style than persons of feminine and undifferentiated; more optimistic style than the persons of undifferentiated. The persons of feminine prefer more helpless style than the persons of masculine, more seeking of social support style than the persons of undifferentiated. There isn't a significant difference between submissive style and sex rolles.