Hisse senedi getiri başarısında mali oranların etkisinin ekonometrik analizi

Abstract

Kaynak temini ve tasarrufların değerlendirilmesi bakımından önem taşıyan Türk Hisse Senedi Piyasası, alternatif yatırım araçları içinde sahip olduğu yüksek risk ve getiri potansiyeli ile farklılık gösterir. Bu riski en aza indirmek ve yüksek getiri sağlamak doğrudan hisse seçimi ile ilgilidir. Hisse seçimi ise firmanın içinde bulunduğu makro ekonomik çevrenin, sektörel yapının ve firma bazında kalitatif ve kantitatif değerlendirmeleri içeren temel analiz yöntemi ile mümkündür. Çalışmanın amacı; borsada işlem gören firma hisselerinin getiri başarısı üzerinde temel analizin kantitatif kısmını oluşturan mali oranlarının etkisinin incelenerek, yatırım yapılacak hisselerin seçiminde faydalanılacak değişkenlerin ortaya konması ve yatırım riskinin en aza indirilerek getirinin maksimize edilmesidir. Çalışmanın ilk bölümünde hisse senedi piyasaları ve analiz yöntemleri anlatılmış, ikinci bölümde ise İki Durumlu Bağımlı Kukla Değişkenli Modeller incelenerek, özellikle Logit Modeli üzerinde durulmuştur. Uygulamada 1998/ 12 dönemi finansal verileri ve 1999 yılı hisse senedi getirileri esas alınmıştır. En yüksek getiriyi sağlayan ilk 50 şirket için 1, en düşük getiriyi sağlayan ilk 50 şirket için ise 0 değeri alan iki durumlu bağımlı kukla değişken oluşturulmuştur. Mali performansın göstergeleri olan likidite, karlılık, faaliyet, finansal yapı, büyüme ve sermaye gücü oranları ile değerleme oranları ve oluşturulan kukla değişkenler olmak üzere toplam 89 bağımsız değişken ele alınmıştır. Firmaların getiri başarısı üzerinde mali performansın etkisi Logit Modeli yardımıyla ortaya konulmaya çalışılmıştır. Orijinal verilerdeki sınıflandırma başarısı ve 1999/ 12 finansal veriler kullanılarak yapılan tahminlerin sınıflandırma başarısı verilmiş ve ardından benzer sonuçlar veren probit modeli sonuçları ile karşılaştırma yapılmıştır. Elde edilen modelde; IMKB ortalamasının üzerinde Aktif Toplamı, yüksek Esas Faaliyet Karı/ Aktif Toplamı, yüksek Piyasa Değeri/ Defter Değeri, yüksek Firma Değeri/ Satış değeri, yüksek Borç Devir Hızı ve düşük Likidite oranı firmanın yüksek getiri grubuna girme olasılığı artırmaktadır. Modelin genel anlamlılığını test eden Ki-Kare değeri 63,6 ve R2 değeri %38,8 ile modelin anlamlı olduğu gözlenmiştir. Orijinal değerlerde doğru sınıflandırma oranı %84 ve öngörü başarı oranı ise %70,84 ile tüm modeller içinde en yükseğidir. Bu başarı, firmaların finansal ve değerleme performanslarının getiri başarısı üzerinde etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, oluşturulacak portföylerde yüksek getiri ve düşük risk kriterlerini doğrulayacak hisselerin seçiminde finansal rasyolar ve değerleme oranlarının kullanımı anlamlı sonuçlar vermektedir. THE ECONOMETRİC ANALYSİS OF EFFECTS OF FİNANCİAL RATİOS ON THE EQUİTY GAİNS Turkish Equity Market which is important in terms of its capital resources and investment of savings differs from the alternative investment tools with its high risk and gain potential. Minimizing risk and maximizing gain is related to the selection of the equities. Selecting proper equities is possible by making a fundamental analysis which comprises the study of macroeconomic landscape, the industrial structureand qualitative and quantitative evaluations of the firm. This study aims to analyse the effects of financial ratios on the gains of equities traded in the capital markets, to demonstrate the variables that will be utilized in the selection of securities and minimizing the investment risk in maximizing gains. In the first section, equity markets and analysis metods was explained; and the second section focuses on the Dischotomous Depend Variable Models and especially the Logit Model. In this application, financial data of 1998/ 12 and equity gains of 1999 were used. Dischotomous variables which were given as 1 for the first 50 companies and which was given as 0 for the 50 companies which brought the lowest return were created. 89 independent variables which were composed of liquidity, profitability, operations, financial structure, growth and capital strength ratios, evaluation ratios, and the dichotomous variables were handled. The effect of financial ratios on the equity gains was determined with Logit Model. Success of the classiffication of original data and the classification of the estimated data determined by the 1999/ 12 financial data estimated data were given and the results were compared with the probit model which gives similar results. According to this model, a Total Assets over the ISE market average, a high Operating Profit/ Total Asset, a Market Value/ Book Value, a Firm Value/ Net Sales and Liability Turover and a low Liquidity ratio increase the firms possibility to attain the group of firms with high gains. As a result, the use of financial ratios and evaluation ratios gives meaningful results in selected equities which verifies the high gains and low risk criteria in portfolio creation.