Futbol endüstrisinde sportif başarı ile finansal performans arasındaki ilişkinin analizi ve Türkiye uygulaması

Abstract

FUTBOL ENDÜSTRİSİNDE SPORTİF BAŞARI İLE FİNANSAL PERFORMANS ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ VE TÜRKİYE UYGULAMASI 1980’li yılların ortasına kadar sadece bir spor oyunundan ibaret olan futbol 1990’ların başından itibaren endüstrileşme sürecine girmiştir. Endüstriyel futbolun yarattığı katma değerin somut etkilerinin hızla yayılması ile yüksek bütçelere sahip futbol kulüplerinin finansal ve yönetimsel analizi ön plana çıkmaktadır. Bütçe büyüklüklerinde meydana gelen hızlı artış sonucunda dernek statüsü ile yönetilmesi zorlaşan profesyonel futbol kulüpleri şirketleşme sürecine girmişlerdir. Yüksek transfer harcamaları ve etkin maliyet yönetiminin eksikliği nedeniyle bütçe açığı veren futbol kulüpleri düşük maliyetli fon arayışları nedeniyle anonim şirket statüsünde yapılanan iştirak şirketleri aracılığıyla sermaye piyasalarına açılmışlardır. Bu gelişmeler neticesinde futbol kulüplerinin kurumsallaşması ve profesyonelleşmesi yolunda ilerlemeler kaydedilmiş fakat bu ilerlemelerin yönetimsel ve finansal kararların alınması sürecinde istenilen seviyeye ulaşmadığı görülmektedir. Bu tez çalışmasında, ülkemizde büyük ölçekli bütçeye sahip olan spor kulüplerinin profesyonel futbol şubelerine ait ulusal ve uluslar arası düzeyde sportif başarılar ile Borsa İstanbul’da spor hizmetleri sektöründe işlem gören spor kulüplerine ait anonim şirketlerin finansal performansı arasındaki ilişki yapay sinir ağları modeli yardımıyla ortaya konulmuştur. Bunun yanı sıra, futbol endüstrisinde Avrupa’nın önde gelen halka açık futbol kulüplerinin geleneksel finansal performans ölçütlerine göre finansal analizi yapılarak, Avrupa ve Türkiye futbol kulüpleri arasındaki halka arz modelleri ve finansal yapılanma farklılıklarına dikkat çekilmiştir. Uygulama sonucu elde edilen bulgular ışığında futbol kulüplerinin başlıca sorunları tespit edilerek Avrupa örneklerinden hareketle ülkemiz koşullarına adapte edilebilecek çözüm önerileri sunulmuştur. Futbol endüstrisi, sportif başarı, finansal performans ölçümü

AN ANALYSIS OF RELATIONSHIP BETWEEN SPORTING SUCCESS AND FINANCIAL PERFORMANCE IN FOOTBALL INDUSTRY, THE CASE OF TURKEY Football which had been just an sportive event up to the mid of 80’s has undergone a process of industrialization since the beginning of 90’s. Due to the quick spread of the concrete effects of added value which came out because of the industrial football, the financial and managerial analysis of football clubs having great amount of budget took center stage. Gigantic and unexpected expantions on the budgets of football clubs made them to come out of their “association status” and forced them to be more professionalized “company” status. High transfer spendings and lack of financial dicipline left football clubs with budget deficits. Clubs had no choice but to go for public in order to gather low-cost capital through incorporated affiliates. All these substantial developments resulted in professionalization and industrilization. Nevertheless, this development is not observed in the financial and managerial level yet. In this thesis, the relation between the sportive success on national and international level which belongs to the professional football clubs’ branch offices having a large scale budget in Turkey, and financial performance of the incorporated companies belonging to the sport clubs treated in the sport services in stock market in İstanbul is presented here with the help of artificial neural networks. Besides, the financial analysis of football clubs which are prominent in the football sector in Europe and accessible to the public as well has been done according to the traditional performance criteria, and then public offering models and financial structuring differences between the football clubs of Europe and Turkey were remarked. In the light of the facts of the application, the main and common problems of the football clubs were ascertained, and solution proposals which will be able to be adapted to the conditions in Turkey with the reference of the samples in Europe were put forward. Football industry, sporting success, financial performance measurement