Sigorta sektöründeki risklerin alternatif finansman yöntemleri

Abstract

Bu çalışmanın amacı; dünya sigorta sektöründe mevcut geleneksel ürünlere ve yöntemlere alternatif olarak gelişen ve Türk sigorta sektöründe henüz uygulaması bulunmayan alternatif risk finansman yöntemlerinin, sigorta ve reasürans şirketleri kadar, sigorta piyasası dışındaki firmaların da toplam risk maliyetlerini azaltmada kullanılabilmesi amacı ile özelliklerini, işleyiş mekanizmalarını, çeşitlerini ve dünya ölçeğindeki uygulamalarını incelemek ve Türkiye'de uygulanabilme şartlarını değerlendirmektir. Bu amaçla; dünya sigorta sektöründe kullanılan alternatif risk finansman yöntemlerinden; felaket bonoları, sınırlı risk, ihtiyaten ayrılan sermaye, bütünleştirilmiş ürünler, çok tetikli ürünler, felaket opsiyonları, hava durumu türevleri ve (captive) sigorta şirketleri incelenmiş bulunmaktadır. Söz konusu yöntemlerden felaket bonolarının olası İstanbul depreminin hasarlarının finansmanında kullanılmasına yönelik uygulama örneğine çalışma kapsamında yer verilmiştir. Bu noktada, 2002 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin; Japon Uluslararası İşbirliği Ajansı (JICA)'na hazırlattığı TC. İstanbul İli Sismik Mikro - Bölgeleme Dahil Afet Önleme/ Azaltma Temel Planı Çalışması nda Richter ölçeği ile 7,5 şiddeti için belirlediği deprem senaryosuna göre, tahmin edilen İstanbul'da yıkılacak ve/ veya ağır hasara maruz kalacak bina sayısı temel alınmıştır. 7.5 ila 8.0 şiddetleri arasında değişecek bir depremin sebebiyet vereceği olası hasarlar hesaplanmak sureti ile felaket bonosu yatırımcılarının maruz kalacağı kayıplar belirlenmiş ve felaket bonosunun fiyatlandırılması gerçekleştirilmiştir. Alternatif risk finansman yöntemlerinin Türkiye'de uygulanabilmesi için uygun şartların belirlenmesi bakımından, Türk sigorta ve reasürans piyasası yöneticileri ile yapılan görüşmeler çerçevesinde; Türkiye'de sigortalanma bilincinin ve ekonomik büyümenin artması sonucunda, Türk sigorta sektörünün toplam prim hacmi ve dolayısı ile varlıklarının büyüklüğündeki artış, Türkiye'de gerçekleşebilecek büyük çaplı doğal ya da insan kaynaklı felaketler ile sorumluluklar alanında mahkemelerin vereceği kararların; piyasa katılımcılarının alternatif risk finansman yöntemlerini dikkatle değerlendirmelerini beraberinde getireceği sonucuna varılmıştır.

The aim of this study is to examine features, application stages, different kinds and worldwide application of alternative risk financing methods which are not applied by Turkish insurance industry and to assess their application conditions in Turkey. Alternative risk financing methods such as catastrophe bonds, finite risk, contingent capital, integrated products, multi-trigger products, catastrophe options, weather derivatives and captive insurance companies are considered in this study. The study includes an application example of use of catastrophe bond for financing of potential Istanbul earthquake claims. For this purpose, number of collapsed and/ or heavily damaged buildings for a potential earthquake with a magnitude of 7.5 on Richter scale is determined considering The Study on A Disaster Prevention/ Mitigation Basic Plan in Istanbul Including Microzonation prepared by Japanese International Corporation Agency for Istanbul Metropolitan Municipality in 2002. Potential losses which can be caused by earthquakes with magnitudes between 7.5 and 8.0 on Richter scale are calculated and pricing of the catastrophe bond is realized. As a result of the meetings taken with Turkish insurance and reinsurance market managers, increase of Turkish insurance industry assets as a function of economic growth and demand for insurance products, occurring of large scaled natural or man-made disasters and judicial sentences in the area of liabilities are determined as the key factors, which will incite local insurance and reinsurance market participants to take into consideration carefully the alternative risk financing methods.