İkinci Dünya Savaşı sırasında Türkiye ekonomisi

Abstract

Bu çalışma, İkinci Dünya Savaşı arasında Türkiye ekonomisinin durumunu incelemek üzere hazırlanmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde, İkinci Dünya Savaşı'nın nedenleri ve tarihsel gelişimi ile birlikte savaş yıllarına kadar ki dünya ve Türkiye'de ki ekonomik durum incelenmiştir. Savaş döneminde, Türkiye ekonomisi ve bunu destekleyen siyasi durum, döneme ait ve Türkiye tarihine damgasını vuran Kanun ve vergiler çalışmanın İkinci ve Üçüncü bölümlerinde detaylı olarak ele alınmıştır. Dördüncü ve Beşinci Bölümlerde ise, savaşın bitimi ve sonrasında ekonomik durum incelenmiştir, ki bu dönemler, bugüne kadar süregelen iktisat politikalarını ve Türkiye'nin ekonomik görünümünü gözler önüne sermektedir. Tezde işlenen temel konu, İkinci Dünya Savaşı'nın dünya ülkelerine ve buna bağlı olarak Türkiye'ye yansımaları ile birlikte, bu savaşın, savaşa katılmamış olmasına rağmen, bir ülke ekonomisinde yaratmış olduğu ve günümüze kadar süregelecek sorunların başlangıcı olduğudur. Savaş yıllarının başka bazı bakımlardan önceki ve sonraki dönemler arasında bir köprü işlevi gördüğü ve bu bakımdan bir süreklilik gösterdiği de söylenebilir. Gerçekten, 1930-1939 yıllarının müdahaleci devletçi politikaları ve bu dönemin sonunda gözlenen bazı eğilimler savaş yıllarının iktisadi politikalarını ve onların sonuçlarını biçimlendirmiştir. Daha da önemlisi, 1940 sonrasının darlık koşullarının bir yandan mevcut sınıf yapısı ile, öte yandan siyasilere ve bürokrasiye çok geniş yetkiler veren iktisat politikaları ile birleşmesi, bu dönemde gelir dağılımında ciddi değişikliklere yol açmış ve savaş sonunun ekonomik, sosyal ve siyasi gelişmelerini büyük ölçüde biçimlendirmiştir. Bu dönemi sadece bürokrasi ve siyasi kadroların nemalarını paylaştıkları başıboş vurgun yılları olarak değerlendirmek yanlıştır. Tek parti rejiminin yönetici kadrolarının bir kanadı, savaş yıllarını, bir yandan haksız kazançlara engel olacak etkin Devlet müdahalelerini yerleştirmek, öte yandan ekonomik ve kültürel alanda bazı kalıcı reformlara yönelmek için bir fırsat olarak kullanmaya da çalışmıştır. Refik Saydam Hükümeti'nin savaşta uygulamaya çalıştığı iktisadi önlemler, bazı yönleriyle Milli Korunma Kanunu, Varlık Vergisi ve Toprak Mahsulleri Vergisi, Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu, Köy Enstitüleri ve Milli Eğitim Bakanlığı'nın liberal, ve aydınlanmacı kültür politikası, belli bir küçük burjuva reformizminin etkili olduğu atılımlar olarak yorumlanabilir. Ancak bu atılımların her biri belli bir süre sonra ve farklı biçimler içinde, toplumsal yapının egemen güçlerinin engellenmesi ile karşılaşarak son bulmuştur. Toprak reformu, Eğitim politikası, özellikle Köy Enstitüleri gibi konulardaki, ciddi çekişmeler, savaş bitiminde CHP içindeki yapının değişmesine ve çok partili rejimin doğmasına yol açan önemli olaylar olarak siyasi tarihimizde yer alacaklardır. Özetle, İkinci Dünya Savaşı gerek Türk siyasi tarihine, gerekse iktisat politikalarına geçici düzenlemeler yapılıp, gün kurtarılmaya çalışılmışsa da, ciddi hasarlar vermiş, ekonomide çok uzun yıllar kendisini fazlasıyla hissettirecek, acı reçeteler ve istikrar politikalarının getirdiği sıkıntı yıllarının temel noktasını oluşturmuştur.

This Thesis was written for pointing the situation of Turkish Economics during World War Two. In the first part of the study, reasons and history of Second World War, Turkish Economics was analised. In the second and the third part, Turkish Economics, Turkish Political Structure, laws and taxes (during the period of war) was detailed. In the fourth and the fifth part of the study, you can find about the sitution of Turkish Economics and how effects the Politics of Economics at the end of the war. The main subjects of this thesis are; * Effects to the countries related between World War Two, * Effects to Turkish Economy, * Effects to Turkish Politics, * World War Two is the reason of today´s Turkish Economical Structure..