Mehmed Hasan Efendi'nin Nasâyih-i Sıhhat adlı eseri (İnceleme-metin-dizin-tıpkıbasım)

Abstract

Bu çalışma askerî cerrah Mehmed Hasan Efendi’nin mütercimi olduğu Nasâyih-i Sıhhat adlı tıp eseri üzerinedir. 19. yüzyılda basılan eser Osmanlı Türkçesi ile kaleme alınmıştır. Nasâyih-i Sıhhat adlı eserde birçok hastalığın ilk yardımı hakkında bilgi verilmekle birlikte pek çok ilaç tarifi de yer alır. Eserde verilen bilgiler hem tıp tarihine ve tıp metinlerine hem de eczacılık ilmine katkı sağlamaktadır. Çalışma; İnceleme, Metin, Dizin ve Tıpkıbasım olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır: İnceleme bölümünde eser üzerinde yapılan araştırma bulgularına yer verilmiş, çalışmanın amacı ve yöntemi açıklanmıştır. Aynı bölümde eserin bölüm özetleri yapılmış ve metinde geçen tıp bilimine dair kelimeler köken bakımından incelenmiştir. Metin bölümünde eser Latin harflerine aktarılmıştır. Dizin bölümünde metnin söz varlığı alfabetik olarak sıralanmıştır. Tez, İslam Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi Kütüphanesinden temin edilen orijinalinin fotokopisinin bulunduğu tıpkıbasım bölümü ile son bulmaktadır.

This study is on the medical work named Nasâyih-i Sıhhat, which was translated by military surgeon Mehmed Hasan Efendi. This work, which was published in the 19th century, was written in Ottoman Turkish. In Nasâyih-i Sıhhat, information about the first aid of many diseases is given, as well as many drug recipes. The information given in the work contributes to both the history of medicine, medical texts and the science of pharmacy. The study is consisted of four parts: Analysis, Text, Index, Facsimile. In the analysis section, the research findings on the work have been included, the work’s aim and method have been explained. In the same section, the chapters of the text have been summarised, and the origins of the words related to the science of medicine in the text have been examined. In the text section, the work has been transcribed into Latin letters. In the index section, the vocabulary of the text has been listed alphabetically. The thesis has been ended with the facsimile section, where the original photocopy of the work obtained from the Islamic History, Art and Culture Research Center Library has been located.