Publication: İslam hukukunda cezayı ağırlaştırıcı nedenler
Abstract
İslâm cezâ hukukunda ağırlaştırıcı nedenleri ele alan tezimizi şu şekilde özetlemek mümkündür. İslâm cezâ hukuku ağırlaştırıcı nedenleri, teori ve anlayış olarak kendi sistematiği içerisinde farklı bölümlerde dağınık olarak içermektedir. Ferdîlik ilkesinin uygulaması, İslâm cezâ hukukunda Hz. Peygamber dönemine kadar uzanmaktadır. İslâm cezâ hukuku ağırlaştırıcı sebeplere ilişkin olarak ceza, suç, suçlunun konumu, naslar ve toplumun maslahatı arasında uygunluğun ve cezada tedriciliğin gözetilmesi gibi ilkeler vazetmiş, yargıcın, cezayı ağırlaştırmada bu ilkelere bağlı olması zorunlu tutulmuştur. Ağırlaştırıcı nedenlerin siyâset-i şer'iyye kavramı ile çok yakın bir ilişkisi vardır. Zira söz konusu kavram, politika, idare hukuku vs. bilinen anlamlarda kullanıldığı gibi, dar anlamda hukukçular tarafından cezayı ağırlaştırma anlamında kullanılmıştır. Genel ağırlaştırma sebeplerinden tekerrürün İslâm ceza hukukundaki uygulamasını Hz. Peygamber zamanına kadar götürmek mümkündür. Günümüzdeki itiyadi suç ve itiyadi suçun aşırı şekli olan suçu meslek edinme ile ilgili olarak İslâm cezâ hukuku özel muamele yöntemleri benimsemiştir. Özel ağırlaştırma sebepleri olarak fiilî sebeplerden; suç aracı, suçun işlendiği zaman ve mekan, suçun konusunun önem ve değeri, mağdurda bulunan belirli sıfatlar göz önünde bulundurulmuş, şahsî ağırlaştırıcı sebeplerden; kastın yoğunluğu, suçluda bulunan belirli sıfatlar, suç saiki, suçlunun tehlikeli olması ve toplumda örnek şahsiyet olması göz önünde bulundurulmuştur. Ağırlaştırma şekilleri her suç nevine göre farklılık arz etmektedir. Had ve kısas alanında bu şekiller sınırlı iken ta'zir alanında çerçeve hayli geniş tutulmuştur. Ağırlaştırıcı nedenler suçun niteliğini etkilemezler. Şahsi ağırlaştırıcı nedenler iştirak halinde işlenmiş suçlarda ortaklara sirayet etmez. Fiili ağırlaştırıcı nedenlerin sirayeti ise tartışmalıdır.
We would like to introduce a summary of our thesis regarding the aggravating circumstances in Islamic criminal law. Islamic criminal law contains the aggravating circumstances in different parts of its own classification as a theory and understanding. The fact that the responsibility of a criminal act falls only on the actor, goes back to the time of the Prophet Muhammed (sa.) in Islamic criminal law. Islamic criminal law takes into consideration several principles related to aggravating circumstances like the proportionality of penalty to the position of offender, the proportionality between penalty and offence, proportionality of penalty to the nass (sharia tenets) and public good, and the judge is responsible to observe these principles in the process of the aggravating. There is a close relationship between the aggravating circumstances and the concept of siyasa shar'iyya. For siyasa, it is used in the sense of policy, governance etc. It also means that aggravating the punishment in narrower sense. The reiteration (takarrur) of a criminal act as an aggravating circumstance goes back to the time of the Prophet Muhammed (sa.). Islamic criminal law differentiates between the habitual criminal (itiyadi suçlu) and the professional one, giving a special treatment to each one. We can mention some of the special aggravating circumstances of de facto such as criminal means, the time and place which the crime is committed, the importance of crime, the certain features of the victim. And we mention among the personal aggravating circumstances, the premeditation, the certain features of the offender, the motive of crime, the potential criminality of the offender, the social position of the person. The ways of punishment by aggravating circumstances are different in every kind of crime. As these ways are limited in the field of hudud and qisas, however, they are various in the field of ta'zir offences. Aggravating circumstances don't cause the constitution of a new crime. The personal aggravating circumstances has no influence in participant crime. The influence of de facto aggravating circumstances are disputed.
We would like to introduce a summary of our thesis regarding the aggravating circumstances in Islamic criminal law. Islamic criminal law contains the aggravating circumstances in different parts of its own classification as a theory and understanding. The fact that the responsibility of a criminal act falls only on the actor, goes back to the time of the Prophet Muhammed (sa.) in Islamic criminal law. Islamic criminal law takes into consideration several principles related to aggravating circumstances like the proportionality of penalty to the position of offender, the proportionality between penalty and offence, proportionality of penalty to the nass (sharia tenets) and public good, and the judge is responsible to observe these principles in the process of the aggravating. There is a close relationship between the aggravating circumstances and the concept of siyasa shar'iyya. For siyasa, it is used in the sense of policy, governance etc. It also means that aggravating the punishment in narrower sense. The reiteration (takarrur) of a criminal act as an aggravating circumstance goes back to the time of the Prophet Muhammed (sa.). Islamic criminal law differentiates between the habitual criminal (itiyadi suçlu) and the professional one, giving a special treatment to each one. We can mention some of the special aggravating circumstances of de facto such as criminal means, the time and place which the crime is committed, the importance of crime, the certain features of the victim. And we mention among the personal aggravating circumstances, the premeditation, the certain features of the offender, the motive of crime, the potential criminality of the offender, the social position of the person. The ways of punishment by aggravating circumstances are different in every kind of crime. As these ways are limited in the field of hudud and qisas, however, they are various in the field of ta'zir offences. Aggravating circumstances don't cause the constitution of a new crime. The personal aggravating circumstances has no influence in participant crime. The influence of de facto aggravating circumstances are disputed.