İnsan merkezli tasarım üretiminin ötesinde, çevresel ve etik yönleri tasarım süreçlerine dahil etmek

Abstract

Son yıllarda tasarım, daha geniş sistemik zorlukları ele almak için geleneksel insan merkezli yaklaşımların ötesine geçerek dönüştürücü bir değişim geçirmiştir. Bu tez; tasarım paradigmalarının evrimini incelemekte, özellikle de Antroposen çağında insan merkezli tasarımın sınırlarını eleştirmektedir. Yaşam ve gezegen merkezli tasarımlar gibi yeni ortaya çıkan metodolojileri araştırmakta ve çağdaş tasarım zorluklarının birbiriyle bağlantılı olduğunu kabul eden sistemik bir yaklaşımı savunmaktadır. Tasarım odaklı düşünme, etkileşim tasarımı ve görsel tasarım gibi disiplinlerden içgörüler sunan çalışma; daha kapsayıcı tasarım uygulamalarına doğru bir paradigma değişimi öneriyor. Araştırma, dünya çapında sektör 12 uzmanıyla yarı yapılandırılmış görüşmeyi de içeren nitel araştırma yöntemleri aracılığıyla sürdürülebilir tasarım metodolojilerinin uygulanmasında karşılaşılan zorlukları ve uygulamaları incelemektedir. Görüşme verilerinin analizi, temel engelleri tanımlamakta ve pratik uygulamalara insandan daha fazlası yaklaşımının ve çevre dostu tasarım ilkelerinin entegre edilmesini önermektedir. Bu araştırma, tasarım paradigmalarının kapsamlı bir şekilde anlaşılmasına katkıda bulunarak tasarımcıları sorumlu ve sürdürülebilir inovasyona yönlendirmektedir. Aynı zamanda yeryüzündeki tüm yaşam formlarının birbirine bağlılığını koruyan bir geleceğin şekillendirilmesinde etik ve çevreye duyarlı tasarım uygulamalarının öneminin altını çizmektedir.In recent years, design has undergone a transformative shift, moving beyond traditional human-centered approaches to address broader systemic challenges. This thesis examines the evolution of design paradigms, particularly critiquing the limitations of human-centered design in the Anthropocene era. It explores emerging methodologies such as life-centered and planet-centric design, advocating for a systemic approach that acknowledges the interconnectedness of contemporary design challenges. Drawing insights from disciplines such as design thinking, interaction design, and visual design, the study proposes a paradigm shift towards more inclusive design practices. Through qualitative research methods, including 12 semi-structured interviews with industry experts and practitioners worldwide, the research investigates challenges and practices in implementing sustainable design methodologies. Analysis of interview data identifies key barriers and suggests integrating a more-than-human approach and eco-friendly design principles into practical applications. This research contributes to a comprehensive understanding of design paradigms, guiding designers towards responsible and sustainable innovation. It underscores the importance of ethical and environmentally conscious design practices in shaping a future that preserves the interconnectedness of all life forms on earth.