Adolesanların televizyondaki yiyecek-içecek reklamlarına maruziyetlerinin besin seçimlerine etkisi

Abstract

Giriş/amaç: Televizyon kanallarında yapılan yiyecek ve içecek reklamlarının çoğunlukla sağlıksız (ör, şekerli kahvaltılık gevrekler, fast food yiyecekler, şekerlemeler, gazlı içecekler vb.) olduğu görülmektedir. Bu yiyeceklerin çoğu vitamin ve mineralden yetersiz, besin değeri düşük ve kalorisi yüksek özelliktedir. Çocuk ve adolesanların televizyondaki yiyecek-içecek reklamlarına maruz kalması onların reklam ürünlerine ilgi duymasına, deneme isteklerinin ve satın alma davranışlarının artmasına yol açabilmektedir. İşlenmiş hazır yiyecek ve içeceklerin fazla tüketimi birçok sağlık sorununa temel oluşturabilmektedir. Çalışma adolesanların televizyonda gösterilen yiyecek ve içecek reklamlarına maruziyetlerinin besin seçimlerine olan etkisini incelemek amacıyla yapıldı. Materyal ve metot: Bu tanımlayıcı araştırma Ekim 2018-Haziran 2019 tarihleri arasında İstanbul’un bir ilçesindeki 6 devlet ortaokulunda okuyan 655 5.-8. sınıf öğrencileri (9-15 yaş) ile yapıldı. Etik kurul izni ve kurum izni alındı. Öğrencilerin besin seçimlerini etkileyen televizyon izleme ve yiyecek-içecek reklamlarına ilişkin özellikleri Bilgi Formu ile toplandı. Bulgular: Öğrencilerin %90,1’inin televizyon izleme alışkanlığı vardı. Katılımcıların %38’inin hafta içi günlük televizyon izleme süresi 2 saat ve daha fazla iken bu süre hafta sonu %42,7 bulundu. Öğrencilerin %62,7’sinin televizyondaki reklamları izleme alışkanlığı vardı. %54,6’sı yiyecek-içecek reklamlarına ilgi duymakta, %75,6’sı hoşuna giden bir yiyecek-içecek ürününü satın almak istemekteydi. Öğrenciler, en beğendikleri yiyecek reklamlarının çikolata, kek, şeker, tatlı ve pasta (%58), içecek reklamlarının ise kola (%35,6) olduğunu belirtti. Öğrencilerin reklamını gördükten sonra ilk sırada satın aldıkları yiyecek ve içecek ürünlerinin sırasıyla çikolata, kek, şeker, tatlı ve pasta (%60,8) ile kola (%35,6) olduğu belirlendi. Sonuç: Bulgulara göre, uzun süre televizyona ve yiyecekiçecek reklamlarına maruz kalmanın araştırma kapsamındaki öğrencileri yanlış besin seçimine ittiği söylenebilir. Sağlık profesyonellerinin sağlıklı beslenme ve obezite önleme programlarına besin seçimi ve reklamların etkisi konusunu eklemesi sorunun çözümünde yararlı olabilir.