Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde ifa güçsüzlüğü ve hukuki sonuçları

Abstract

Çalışmamızda, TBK md.98 hükmünde düzenlenen ifa güçsüzlüğü kavramı, olguları ve hukuki sonuçları ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Bu bağlamda, çalışmamızın birinci bölümünde, ifa güçsüzlüğüne ilişkin Türk-İsviçre hukuku, Alman hukuku, Anglo-sakson hukuku ve bazı uluslararası sözleşmelerdeki düzenlemeler incelenmiş, hukuki niteliği açıklanmış ve söz konusu kurumun ödemezlik def’i, işlem temelinin çökmesi halleri, borçlu temerrüdü ve imkânsızlık türleri ile karşılaştırılması yapılmıştır. İkinci bölümde, ifa güçsüzlüğünün varlığından bahsedebilmemiz için gerekli olan olgular incelenmiştir. Üçüncü bölümde, ifa güçsüzlüğünün mevcut olduğu hallerde alacaklının başvurabileceği hukuki imkânlar, ifa güçsüzlüğünün bazı özel durumlardaki sonuçları ve TBK md.98’e ilişkin ispat yükü açıklanmıştır. Dördüncü ve son bölümde ise, çalışma konumuzun Türk Borçlar Kanunu’ndaki özel hükümlerde nasıl düzenlendiği (kira sözleşmesi, tüketim ödüncü sözleşmesi, hizmet sözleşmesi, yayım sözleşmesi) ve taraf olduğumuz uluslararası sözleşmelerden biri olan Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması’ndaki (CISG) özel görünümü incelenmiştir.

In the scope of this study, the term weakness of performance/ inability of performance, conditions and its legal consequences which is regulated in Turkish Code Obligations (TCO) Art. 98 are examined in detail. In this regard, in the first part, the regulation of weakness of performance in different legal systems such as Turkish, Swiss, German, common law and regulations in some international conventions and their legal nature is explained. In addition, weakness of performance is compared with defense of non performance, collapse of the basis of transaction, default of debtor and the types of impossibility. In the second part, the conditions of weakness of performance are explained. In the third part of the study, the legal consequences of weakness of performance and the consequences of performance weakness in some particular cases and the burden of proof regarding TCO Art.98 are clarified. In the fourth and last part, how our subject of study is regulated in the special provisions of the TCO (lease contract, consumption loan contract, employment contract, publishing contract) and its special view in the United Nations Agreements On Contracts For the International Sale Of Goods (CISG), which is one of the international agreements we are a party to, is examined.