Oral kontraseptif tedavisinin yol açtığı kardiyovasküler yan etkilere karşı egzersizin olası koruyucu etkilerinin ve vagusun rolünün araştırılması

Abstract

Amaç: Kombine oral kontraseptifler (KOK) en yaygın kullanılan aile planlaması yöntemi olmakla birlikte, uzun süreli KOK kullanımının hipotalamus hipofiz eksen (HPA) veya allopregnanolon düzeyi üzeriden stresi tetikleyerek kardiyovasküler ve kognitif fonksiyonları olumsuz etkilediği bildirilmektedir. Bu çalışmada düzenli yapılan egzersizin, KOK'lerin neden olduğu yan etkileri iyileştirme mekanizmasının incelenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Sprague Dawley dişi sıçanlar, kontrol, KOK, egzersiz, egzersiz+KOK gruplarına ayrıldı (n=8/ grup). 10 haftalık egzersiz (3 gün/ hafta) ve/ veya KOK (günlük) tedavileri uygulandı. Hafıza ve anksiyete benzeri davranış düzeyi değerlendirildi. Kalp hızı değişkenliği (Heart Rate Variability, HRV) ölçüldü ve ardından aortadan alınan halkalar izole organ banyosunda değerlendirildi. Kan serumu ve beyin dokusunda allopregnanolon ile kan serumunda ACTH düzeyi ELISA yöntemi ile ölçüldü. Kalp ve aortada α-7 nikotinik asetilkolin reseptörü (α7nAchR) yoğunluğu; beyin sapı ve hipokampüste nöron aktivasyonu histolojik yöntemle değerlendirildi. Bulgular: KOK grubunda anksiyete benzeri davranış ve hafıza skoru kötüleşirken, egzersiz uygulaması bu parametreleri anlamlı şekilde iyileştirdi. İstatiksel farka ulaşmadan, KOK kullanımı HRV skorunu düşürürken, egzersiz tedavisi bu parametreyi iyileştirdi. Aort düz kas gevşeme yanıtı tüm gruplarda benzerdi. Yalnızca serum allopregnanolon düzeyi egzersiz+KOK grubunda yüksek bulundu. Serum ACTH düzeyi yalnızca kontrol grubunda yüksek bulundu. KOK grubunda α7nAchR yoğunluğu azalırken, egzersiz tedavisi bu azalmayı tersine çevirdi. Sonuç: KOK tedavisi ile kötüleşen anksiyete benzeri davranış ve hafıza fonksiyonunu egzersizin vagal tonusu yalnızca periferik dokuda arttırarak iyileştirdiği görülmüştür.

Objective: Combined oral contraceptives (COCs) are the most commonly used method of family planning; however, long-term use of COCs has been reported to negatively affect cardiovascular and cognitive functions by triggering stress through the hypothalamic-pituitary-adrenal (HPA) axis or allopregnanolone levels. We aimed to investigate the mechanism by which regular exercise alleviates the side effects caused by COCs. Materials and Methods: Sprague Dawley female rats were divided into four groups: control, COC, exercise, and exercise+COC (n=8/ group). A 10-week protocol of exercise (3 days/ week) and/ or daily COC treatments was applied. Memory and anxiety-like behavior levels were assessed. Heart rate variability (HRV) was measured, and aortae were evaluated in a organ bath. Allopregnanolone and adrenocorticotropic hormone (ACTH) levels were measured. α7nAchR (alpha-7 nicotinic acetylcholine receptor) density in the heart and aorta, along with neuronal activation in the brainstem and hippocampus, were evaluated. Results: In the COC group, anxiety-like behavior and memory scores worsened, whereas exercise significantly improved these parameters. COC usage reduced HRV scores, while exercise treatment improved this parameter, although not significant. The aortic smooth muscle relaxation response was similar across all groups. Serum allopregnanolone levels were found to be elevated only in the exercise+COC group, while serum ACTH levels were high only in the control group. In the COC group, α7nAchR density decreased, but this reduction was reversed by exercise treatment. Conclusion: Exercise improved anxiety-like behavior and memory function, which are worsened by COC treatment, by enhancing vagal tone only in peripheral tissues.