Osmanlı idaresinde Sudan (1821-1899)

Abstract

Bu çalışma, stratejik konumunun önemine rağmen Mısır’ın gölgesinde kalmış ve Afrika çalışmaları arasında hak ettiği yeri henüz bulamamış olan Sudan’ın tarihidir. Çalışma, Sudan’ın 1821’de Kavalalı Mehmed Ali Paşa tarafından ele geçirilmesinden bölgede Osmanlı hükümranlığının resmen geçersiz ilan edildiği tarih olan 1899’a kadarki süreci ele almaktadır. Sudan’ın neden önemli olduğu ve Batı dünyası açısından ekonomik anlamda ne ifade ettiği, bu süreçte belirleyici aktörler olan İngiltere ve Osmanlı Devleti’nin arşiv kaynakları ile yerli-yabancı literatürün mukayeseli olarak incelenmesiyle ortaya konulmuştur. Bununla birlikte çoğunluğu; propaganda ve kamuoyunu yönlendirme gayesiyle kaleme alınmış eserlerin, üretilen bilgi ve belgelerin İngiliz dış politikası ve Mısır’ı da kapsayan politik ve ekonomik ajandası ihmal edilmeden holistik bir bakışla değerlendirilmesinin önemine dikkat çekilmeye çalışılmıştır.

This dissertation is the history of Sudan, which is overshadowed and has not yet found its deserved place in African studies despite the importance of its strategic position. The study examines the process from the capture of Sudan by Muhammad Ali Pasha of Egypt in 1821, to the date of 1899 when the Ottoman sovereignty in the region was officially declared invalid. The reason why Sudan was important and what it meant economically for the Western world have been revealed by comparative analysis of the Turkish and foreign literature and the archival sources of Great Britain and Ottoman Empire, which are the decisive actors in the process. In addition, it has been tried to draw attention to the importance of evaluating the studies, information and documents with a holistic view, without neglecting the England’s foreign policy, and her political and economic agenda about Egypt.