Meslek lisesi öğrencilerinin mesleki karar verme olgunluğu ile bazı kişilik özelliklerinin incelenmesi

Abstract

MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN MESLEKİ KARAR VERME OLGUNLUĞUNU İLE BAZI KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ Bu araştırmada Tekstil Meslek Liselerine devam eden son sınıf öğrencilerinin mesleki karar verme olgunluğu ile bazı kişilik özelliklerini incelemiştir. Meslek lisesine giden öğrencilerin meslek seçimi konusunda yeterli bilince sahip olmadıkları, bu okulları seçerken ya duydukları söylentilere göre yada çevrenin tavsiyesi ile seçtikleri gözlenmiştir. Bunun sonucunda da başarısız, gelecek için hedefleri olmayan, kendilerine güvenmeyen bireyler yetiştirilmekte ve bu öğrenciler hayata kazandırılmak yerine, hayattan daha da uzaklaştırılmaktadırlar. Araştırma öğrencilerin mesleki olgunluk düzeylerini belirlemek ve bazı kişilik özellikleri arasında anlamlı ilişki olup olmadığını saptamak amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerle ilgili veri toplamak amacıyla; Mesleki Olgunluk Ölçeği (Kuzgun ve Bacanlı, 1996), Piers-Harris Benlik Kavramı Ölçeği (Öner, 1994) ve araştırmacılar tarafından hazırlanan 11 maddeden oluşan Bireyi Tanıma Çizelgesi kullanılmıştır. Mesleki Olgunluk Ölçeğinde toplam 40 maddeden oluşmakta ve 4 dereceli likert tipi bir ölçektir. Benlik Kavramı Ölçeğinde 80 madde bulunmakta ve 6 alt testten oluşmaktadır. Bunlar; davranış, zeka ve okul durumu, bedensel görünüm, kaygı, gözde olma (popülerlik) ve mutluluktur. Ölçek Evet-Hayır şeklinde cevaplanmıştır. Araştırma İstanbul ili içerisinde bulunan 3 tekstil meslek lisesinin son sınıf öğrencileri ile sınırlı tutulmuştur. Toplam 267 öğrencinin 122’si erkek, 145’i kız öğrencidir. Yaş ortalamaları 17’dir. İstatistik analizler sonucunda ulaşılan bulgular şu şekilde belirlenmiştir: Mesleki Olgunluk Düzeyine İlişkin Bulgular ·Elde edilen ortalama mesleki olgunluk düzeyi ortalaması çok düşük bulunmuştur. Öğrencilerin meslek seçimi konusunda yeterince olgun olmadıkları görülmüştür. · Mesleki olgunluk düzeyleri ile cinsiyet, okudukları okulu isteyerek seçip seçmeme değişkenler arasında yapılan T-testi sonucunda arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. ·T-testi sonuçlarına göre cinsiyet, kaygı ve okul durumunu (öğrencinin okuldaki başarısı, zihinsel durumu) etkilemektedir. Kişilik Özelliklerine İlişkin Bulgular ·Meslek seçimi konusunda yardım alıp almama ile davranış ve uyma arasında anlamlı ilişkiye rastlanmıştır. ·Babanın çalışıp çalışmadığı ile davranış ve uyma arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmıştır. ·Gelir durumu ile gözde olma arasında yapılan tek yönlü varyans analizi sonucunda gelir durumu yüksek olan öğrencilerin gözde olma durumunun da yüksek olduğu tespit edilmiştir. Gelir durumu ile ve bir kişilik özelliği olan okul durumu karşılaştırıldığında ise, gelir durumu yüksek olan öğrencilerin okul durumunun da yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. ·Anne eğitimi ile kaygı durumu arasında anlamlı ilişkiye rastlanmıştır. Lise mezunu olan öğrencilerin kaygı düzeyi, ilkokul mezunu olan öğrencilere göre daha yüksektir. ·Anne eğitimi ile bedensel görünüm arasında da anlamlı ilişkiye rastlanmıştır. Ulaşılan bu bulgular tartışılmış ve bulgular doğrultusunda öneriler verilmiştir. Mart, 2006 Aynur ÖZGAN

Textile High school students have not got enough knowledge about career deciding. They do not have enough information about schools and educational programs. They have chosen their schools depends on what they had heard about those schools from their environment. This is the reason why, unsuccessful, aimless, and anxious students are growing up. The aim of this study is to examine career maturity and some personality characteristics of third level Textile High School students. One questionnaire and two different measures were used in order to collect data. For demographic variables the questionnaire was designed by researchers and named as Personal Recognizing Questionnaire which was consists of eleven items. Career Maturity Scale (Kuzgun and, Bacanlı, 1996) and Piers-Harris Self Concept Scale (Öner, 1994) were also used in order to collect data. Career Maturity Scale was involved 40 likert type items. Piers-Harris Self Concept Scale consists of 80 items and 6 sub scales. These were behavior, intelligence, school situation, physical view, anxiety, popularize and happiness. Scale was designed as Yes-No questions. Sample was comprises 145 girls, 122 boys from three different Textile High Schools in İstanbul. Average age was 17. Results of statistical analysis were given below. According to career maturity level: ·Career maturity level was too low. The students were not enough mature about choosing career. ·There were significant relationship between career maturity level with sexuality and chosen school by wish according to T-test findings of personality characteristics. ·There were significant relationship between sexuality, anxiety and school situation (school success can effect intelligence situation) according to T-test. According to personality characteristics: ·There was a significant relationship between taking help about choosing career and behavior conformity. ·There was a significant relationship between fathers’ having job situation and behavior conformity for fathers. ·Students whose families have high income were more popular than others in school according to one way variance analysis results. When students’ family income levels and school situations were compared, if students’ families have high income they can be more successful in school. ·A significant relationship was found between mother’s education levels and anxiety levels of students. High school students were more anxious than elementary school students. ·And a significant relationship had found between mothers’ education levels and physical view of students. Consequently these results were discussed. According to these finding some suggestions are given. March, 2006 Aynur ÖZGAN