Publication: Hukuki açıdan elektronik para
Abstract
Borcun ifası bakımından önemli bir kavram olan “para” tarih boyunca şekil değiştiren bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. İlk zamanlarda para olarak kullanılan büyükbaş hayvanlar, tütün, deniz tuzu ve deniz kabuğu gibi mallar sonraki dönemlerde yerlerini demir, bakır, gümüş ve altın gibi daha kullanışlı madenlere bırakmışlardır. Bunların içinden
değeri olan altın ve gümüş uzun süre güvenilir bir para türü olarak varlık göstermiştir. Sosyal ve teknolojik gelişmeler ile birlikte paranın görünümü değişim göstermiş ve öz değeri bulunmayan metal ve kâğıt paralar kullanılmaya başlanmıştır. Son zamanlarda teknolojik alanda yaşanan gelişmeler paranın görünümünün bir kez daha değişmesine sebep olmaktadır. Paranın elektronik ortama taşınmasının ilk aşaması olan banka hesabında bulunan sayısal ifadelerden ibaret olan banka parası, para kavramının artık elektronik olarak ifade edilebileceğini ortaya koymuştur. Elektronik para bu durumu bir adım daha ileriye taşıyarak demir ve kağıt para yerine ikame edilebilecek dijital verilerin kullanımını ortaya çıkarmıştır. Bu yeni para türü kullanım ve maliyet açısından geleneksel paraya oranla birçok avantaja sahiptir. Tezimiz amacı yeni bir kavram olan elektronik parayı tüm yönleri ile ele alarak hukuki niteliğini ortaya koymaktır. Bu çerçevede, ilk bölümde paranın hukuki ve ekonomik tanımı, tarihi gelişimi, ödeme araçlarının işleyişi ile hukuki nitelikleri incelenmiştir. İkinci bölümde elektronik paranın tanımı, tarihi gelişimi, elektronik para sistemlerinin yapısal özellikleri incelenmiş ve somut elektronik para yapıları üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümünde elektronik paraya ilişkin yasal çerçeveye yer verilmiş, AB, ABD ve Türkiye’deki mevcut yasal düzenlemeler ortaya konulmuş ve elektronik para kullanımından kaynaklanabilecek sorunlar ve çözüm yolları tartışılmıştır. Abstract Money has transformed and evolved into various shapes throughout the history. There was always a strong relationship between money and social needs and technology. With the rapid technological developments, we are entering a digital era, and paperless society is not a distant dream anymore. Electronic money is the product of this new era that may replace cash in the near future. This new payment method has many advantages over the conventional payment methods. E-money offers a secure payment option without involvement of cash or a bank account. Therefore, it is an alternative payment method to the cash payments and credit and debit cards in retail and online payments. In the European Union, e-money market was first regulated by the Directive 2000/ 46/ EC and it was replaced by the Directive 2009/ 110/ EC in 2009. There is no specific regulation in the United State and Turkey. This thesis examines all aspects of e-money and attempts to define the legal nature of electronic money. The first part of dissertation is concerned with the definition, legal nature and the historical development of the money. The technical implementation and legal nature of the commonly used payment methods are also examined in this part. The second part of dissertation is allocated to the definition, development, technical structure of electronic money products together with specific e-money applications. The last part critically analyses the regulatory structure in e-money market and addresses possible problems that may be encountered on implementations of e-money products.
değeri olan altın ve gümüş uzun süre güvenilir bir para türü olarak varlık göstermiştir. Sosyal ve teknolojik gelişmeler ile birlikte paranın görünümü değişim göstermiş ve öz değeri bulunmayan metal ve kâğıt paralar kullanılmaya başlanmıştır. Son zamanlarda teknolojik alanda yaşanan gelişmeler paranın görünümünün bir kez daha değişmesine sebep olmaktadır. Paranın elektronik ortama taşınmasının ilk aşaması olan banka hesabında bulunan sayısal ifadelerden ibaret olan banka parası, para kavramının artık elektronik olarak ifade edilebileceğini ortaya koymuştur. Elektronik para bu durumu bir adım daha ileriye taşıyarak demir ve kağıt para yerine ikame edilebilecek dijital verilerin kullanımını ortaya çıkarmıştır. Bu yeni para türü kullanım ve maliyet açısından geleneksel paraya oranla birçok avantaja sahiptir. Tezimiz amacı yeni bir kavram olan elektronik parayı tüm yönleri ile ele alarak hukuki niteliğini ortaya koymaktır. Bu çerçevede, ilk bölümde paranın hukuki ve ekonomik tanımı, tarihi gelişimi, ödeme araçlarının işleyişi ile hukuki nitelikleri incelenmiştir. İkinci bölümde elektronik paranın tanımı, tarihi gelişimi, elektronik para sistemlerinin yapısal özellikleri incelenmiş ve somut elektronik para yapıları üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümünde elektronik paraya ilişkin yasal çerçeveye yer verilmiş, AB, ABD ve Türkiye’deki mevcut yasal düzenlemeler ortaya konulmuş ve elektronik para kullanımından kaynaklanabilecek sorunlar ve çözüm yolları tartışılmıştır. Abstract Money has transformed and evolved into various shapes throughout the history. There was always a strong relationship between money and social needs and technology. With the rapid technological developments, we are entering a digital era, and paperless society is not a distant dream anymore. Electronic money is the product of this new era that may replace cash in the near future. This new payment method has many advantages over the conventional payment methods. E-money offers a secure payment option without involvement of cash or a bank account. Therefore, it is an alternative payment method to the cash payments and credit and debit cards in retail and online payments. In the European Union, e-money market was first regulated by the Directive 2000/ 46/ EC and it was replaced by the Directive 2009/ 110/ EC in 2009. There is no specific regulation in the United State and Turkey. This thesis examines all aspects of e-money and attempts to define the legal nature of electronic money. The first part of dissertation is concerned with the definition, legal nature and the historical development of the money. The technical implementation and legal nature of the commonly used payment methods are also examined in this part. The second part of dissertation is allocated to the definition, development, technical structure of electronic money products together with specific e-money applications. The last part critically analyses the regulatory structure in e-money market and addresses possible problems that may be encountered on implementations of e-money products.