The Israel factor in Turkish-American relations between 2002-2020

Abstract

Bu tezin temel amacı Türk – Amerikan ilişkilerinde İsrail faktörünün oynadığı rolü değerlendirmek ve tartışmaktır. Tarih aralığı olarak, 2002 – 2020 dönemi seçilmiştir. Tezin 2020’de tamamlanma sebebi, tezin yazıldığı dönemde hala daha Başkan Joe Biden döneminin (2021 – 2025) devam ediyor oluşudur. Tez, Türk -Amerikan ilişkilerini 2002 – 2020 döneminde sistemsel, bölgesel ve iç faktörler olmak üzere üç farklı analiz seviyesinde incelemektedir. Bu analitik çerçeve içerisinde İsrail, Türk-Amerikan ilişkilerini etkileyen bölgesel faktörlerden biri olarak ele alınmaktadır. Tezin temel argümanı, İsrail faktörünün, Türk-Amerikan ilişkilerini tek başına etkileme kapasitesine sahip bir bağımsız değişken olmadığı fikridir. Bu görüşe göre İsrail’in Türk-Amerikan ilişkilerinde ne derece rol oynadığı, o döneme ait sistemsel, domestik (iç) ve diğer bölgesel faktörlere bağlantılıdır ve hatta onlara bağlıdır. Dolayısıyla bu tez, bölgesel bir faktör olan İsrail’in, Türkiye-ABD ilişkilerini etkileyen sistemsel, domestik ve diğer bölgesel faktörlerle sıkı bir etkileşim içerisinde olduğunu vurgulamaktadır. Tez boyunca, Türk-Amerikan ilişkilerinde İsrail bölgesel bir faktör olarak ele alınırken, bir yandan uluslararası sistemdeki değişiklikler incelenecek; bir diğer yandan da 2002’den beri Türkiye’yi yöneten Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) domestik bir faktör olarak ele alınacak ve onun Türkiye’yi iç ve dış politikada dönüştürmesi çerçevesinde İsrail faktörü incelenecektir. Son olarak, YÖK veri tabanında yapılan literatür taraması sonucunda Türkiye-ABD ilişkilerinin ve Türkiye-İsrail ilişkilerinin çoğunlukla ayrı ayrı ele alındığı tespit edilmiştir. Bu çalışma Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail’i bir araya getirip inceleyerek literatürdeki boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır.

The main objective of this thesis is to evaluate and to discuss the role of Israel in Turkish–American relations. The time frame selected for analysis is the period between 2002 and 2020. The reason why the thesis concludes with the year 2020 is that, at the time of writing, the presidency of Joe Biden (2021–2025) was still ongoing. The thesis examines Turkish–American relations between 2002–2020 through the lenses of three different levels of analysis: systemic, regional, and domestic factors. Within this analytical framework, Israel is considered one of the regional factors affecting Turkish–American relations. The central argument of the thesis is that the Israel factor does not constitute an independent variable capable of influencing Turkish–American relations on its own. From this perspective, the extent to which Israel plays a role in these bilateral relations is strictly connected to—and even dependent on—systemic, domestic, and other regional factors of the time. Therefore, this thesis emphasizes that Israel, as a regional factor, is in close interaction with the systemic, domestic, and other regional factors, which affect Turkey–U.S. relations. Throughout the thesis, while Israel is examined as a regional factor in Turkish–American relations, changes in the international system are analyzed as systemic factors. At the same time, the Justice and Development Party (JDP), which has been in power in Turkey since 2002, is treated as a domestic factor, and the Israeli dimension is evaluated within the context of the JDP’s transformation of Turkey’s domestic and foreign policy. Finally, a literature review conducted through the YÖK (Council of Higher Education) database reveals that Turkey–U.S. relations and Turkey–Israel relations are mostly treated as separate areas of study. This thesis aims to fill that gap in the literature by analyzing Turkey, the United States, and Israel together in a single framework.