Sigorta tahkim yargılaması ve sigorta uyuşmazlıklarında tahkime elverişliliğin değerlendirilmesi

Abstract

Sigorta sözleşmelerine bağlı uyuşmazlıkların çözümünde Sigorta Tahkim Komisyonu önemli bir rol üstlenmektedir. Sigorta Tahkim Komisyonu ve hakemler Sigortacılık Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte yer alan düzenlemelere uygun olarak faaliyette bulunmaktadırlar. Bu çalışmanın esas noktasını Sigortacılık Kanunu’nda hakemlerin dosya üzerinden karar vereceğine ilişkin düzenleme oluşturmaktadır. Bu kapsamda, çalışmanın birinci bölümünde sigortacılık sektörü ve sigorta hukuku tarihsel gelişim içerisinde ele alınmıştır. İkinci bölümde alternatif çözüm yolları, tahkim usulü ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda Tahkim detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Tahkim usulünün gelişim sürecinde tahkim kültürü anlaşılmaya çalışılmış, bu alternatif çözüm yolunun sigorta uyuşmazlıklarına ne şekilde yansıtıldığı araştırma konusu olmuştur. Üçüncü bölümde Sigorta Tahkim Komisyonu, Komisyonun işleyişi ve yargılama prosedürü ele alınmıştır. Sigorta branşlarının özellikleri ile ülkemizde yaygın olarak görülen sigorta suistimalleri bir arada ele alınarak çalışma kapsamında yargılama sırasında oluşan / oluşabilecek ihtilaflar ile bunların tarafların eşitliği ve hukuki dinlenilme hakkı dolayısıyla adil yargılanma hakkının ihlaline sebebiyet vermeden çözülmesi konuları son bölüm olan dördüncü bölümde incelenmiştir. Bölüm kapsamında Sigorta Tahkim Komisyonu üç aylık bülteninde yer alan istatistiklere göre seçilen dört sigorta branşı hakkında kısa bilgi verildikten sonra önceki başlıklarda tespit edildiği şekilde bu branşlardaki poliçelere bağlı olarak yapılan başvuruların tahkim sistemine uygunluğu / elverişliliği ele alınmıştır. Bütün bu incelemeler neticesinde bireylere hukuki öngörülebilirlik ve hukuk güvenliğinin sağlanması noktasında sigorta uyuşmazlıklarının gerektirdiği / gerektirebileceği tahkikat işlemleri ele alınarak Sigorta Tahkim Usulüne ilişkin sorunlar ele alınmış ve çözüm önerileri sunulmuştur.Insurance Arbitration Commission has been assuming an important role in the insurance dispute resolution. Insurance Arbitration Commission and arbitrators are engaged in disputes resolution in line with Insurance Law, Code of Civil Procedure and Regulation on Insurance Arbitration. The provision that the arbitrators will decide on the disputes with the documents only presented to them constitutes the main topic of this academic study. In this context, insurance sector and insurance law history are examined in the first part of the study. In the second part, alternative disputes resolutions, arbitration and arbitration provisions contained in the Code of Civil Procedure are studied in detail. Arbitration culture with respect to historical development and its application to the current dispute resolutions are analyzed. In the third part, Insurance Arbitration Commission, together with its functioning principles and procedures are studied. The characteristics of insurance branches and insurance fraud which are common in Turkey are investigated thoroughly. Then the disputes resulted during the judgment and their resolutions without violating the rights like right to be heard, principle of equality of the parties and right to have fair trial are covered in the fourth part. In this part, firstly four insurance branches which are chosen in accordance with the information provided by Turkish Insurance Arbitration Commission quarterly reports are shortly explained. Secondly the suitability of arbitration of four insurance branches are discussed. Investigation proceedings for insurance disputes are examined to provide legal predictability and legal security. As a conclusion, challenges in Insurance Arbitration Procedures are presented and solutions to them are recommended.