Ekmeleddin en-Nahcuvani ve varlık anlayışı

Abstract

Ekmeleddin en-Nahcuvânî ve Varlık Anlayışı başlıklı tezimizde İslâm dünyasında felsefe literatüründe hakkında ancak kısıtlı bilgilerin bulunduğu, 700/ 1300'lü yıllarda yaşamış bir İbn Sînâ şarihi olan Ekmeleddin en-Nahcuvânî'nin varlık anlayışını ortaya koymaya çalıştık. Birinci bölümde Ekmeleddin en-Nahcuvânî'nin pek fazla tanınmayan birisi olması sebebiyle, öncelikle onun tanıtılması, bu meyanda birbiriyle karıştırılan farklı dönemlerde yaşamış İbn Sînâ şâhrihi iki Nahcuvânî'nin varlığına dikkat çekilerek, hangi eserlerin kime ait olduğunun tespit edilmesi ve böylece ibn Sînâ bibliyografyalarında aynı eser ve aynı kişiye ait olarak gösterilen III. Ahmet Kütüphanesi 3264 numaralı Zübdetü'n-Nakd ve Lübâbü'l Keşf ile Köprülü Kütüphanesi 875 numaralı İşârât şerhinin aynı eser olmadığı ve bu eserlerin iki farklı Nahcuvânî'ye ait olduğu gösterilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde, Ekmeleddin en-Nahcuvânî'nin varlık anlayışıyla ilgili düşüncelerini onun h.701 yılında telif ettiği müellif nüshasına sahip olduğumuz, Köprülü Kütüphanesi 875 namaralı İşârât Şerhine dayanarak tespit etmeye çalıştık. Bu bölümde Nahcuvânî'nin, Şihâbeddin es-Sühreverdî'den ve onun aracılığıyla Platon'dan etkilenerek İbn Sînâ'dan farklılaşan noktasını ve kendisinin de en orjinal yönünü oluşturan soyut varlıklar'ın dış dünyada kendi zatlarıyla kaim olarak var olduklarını iddia etmesine;.Aristoteles ve İbn Sînâ'yı birer otori kabul etmekle birlikte, özellikle küllî varlıkların/ idelerin dış dünyada kendi başlarına kaim olarak var olduğunu söylemesi sebebiyle Nahcuvânî'nin, İbn Sînâ'dan farklılaşmasına ve onu Platoncu çizgide yorumlamasına dikkat çekilmiştir. In this work which is called Ekmeleddîn en-Nahcuvânî and his understanding of existence, essentially two subjects are examined. In the first chapter the life of Ekmeleddîn en-Nahcuvânî (d. after 1302 A. D.), his students and his works are described. At this point it is pointed out existing of two different Nahcuvânî that both of them are commentators of Avicenna, that although they lived in different times, they are being confused. In the second chapter basing on the commentary of al-Ishârât wa-al-tanbîhât, which Ekmeleddin en-Nahcuvânî wrote in 1302 A. D. and its writer's copy is in Köprülü Ktp. No: 875, at the point of understanding of existence accepting of Platon's realizm in the subject of ideas it is pointed out Nahcuvanî's interpretation Avicenne in the line of Platon.