Dünyada ve Türkiye’de kamu iktisadi teşebbüslerinin mali denetimi

Abstract

DÜNYADA VE TÜRKİYE'DE KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİNİN MALİ DENETİMİ Devletin iktisadi alanda kalkınmayı sağlamak için kullandığı başlıca araçlardan biri kamu iktisadi teşebbüsleridir.. Ülkemizde1930'lu yıllardan sonra her yeni dönemde KİT'lere daha çok önem verilerek sayıları arttırılmıştır. Ancak KİT'lerin çoğalması ile sorunlarda büyümüştür. Dünyadaki KİT'lerin köklü bir geçmişi vardır. Dünyanın belli başlı bütün ülkelerinde KİT'lere rastlamak mümkündür. KİT'in tanımındaki farklılıklar ülkeden ülkeye değişmektedir. Devletin ekonomik ve sosyal faaliyetlerinin artması üzerine, ortaya çıkan mali düşünceler karşısında kamu kaynaklarının yeterince kullanılmadığı ya da bu kaynakların kullanımının belirli kurallara uymadığı farkedilmiştir. Bunun üzerine kamu kaynaklarının belirli ilkelere bağlanması ve ona göre kullanılması denetim olgusunu getirmiştir. Denetim kavramı yönetimin ayrılmaz bir parçasıdır. Devletin işlemlerinin ve muhasebesinin doğru ve düzgün işleyip işlemediğini araştırmak, mali doğruluk ve uygunluk denetimidir. Bu denetim şekli eski zamanlardan beri uygulanmaktadır. Ancak son dönemde denetim kavramı gelişerek, verimlilik, etkenlik, tutumluluk ve yolsuzluk riskinin azaltılması yönünden inceleyerek, yapılan hataları ve yanlışlıkları ortaya çıkarma ihtiyacı doğurmuştur. Buna performans denetimi denir. Performans denetimi dünyada belli başlı ülkelerin çoğunda uygulanmaya başlanmıştır. Ülkemizde ise yakın zamanda Sayıştay tarafından performans denetimi uygulama çalışmalarına girişilmiştir. Bu tez çalışmasında, kamu iktisadi teşebbüslerinin dünyadaki ve Türkiye'de ki durumu, KİT'lerin mali denetimi incelenmektedir. Birinci bölümde; KİT'lerinin tanımı, tarihçesi, kuruluşu; dünyada ki ve Türkiye'de ki KİT'lerin durumu; kamu iktisadi teşebbüslerinin Türk ekonomisi içindeki yeri ve kamu iktisadi teşebbüslerinin genel sorunları konu edilmiştir. İkinci bölümde; Denetimin genel olarak tanımı, kamu iktisadi teşebbüslerinde denetimin tanımı, tarihsel gelişimi,türleri, performans denetimini konusunda geniş açıklamalar yapılmıştır. Kamu iktisadi teşebbüslerinin özelleştirilmesi ve özelleştirmenin denetimi belirlenmiştir. Üçüncü bölüm de; dünyada ki kamu iktisadi teşebbüslerinin denetimi, dünyadaki KİT'lerde performans denetiminin uygulanışı incelenirken, dördüncü bölümde; Türkiye'de KİT'lerin denetimi ve Tükiye'de kamu iktisadi teşebbüslerinde performans denetiminin uygulanması açıklanmıştır.

FİNANCIAL AUDITING OF STATE ECONOMİC ENTERPRISES IN TURKEY AND THE WORLD State Economic Enterprises are one of the main tools; used by the state for economical development. After the 1930 s number and importance of State Economic Enterprises increased in every new period. Although increasing number caused growing problems.State Economic Enterprises have a long history in the world. There are SEE' s almost in every state in the world.However definiton of SEE' s differs from country to country. Increasing economical and social operations of the state generated fiscal ideas about insufficient and improper usage of the public sources . Because of such problems some auditing and managerial standards are introduced relevant to public sources. Auditing is a major managerial aspect. Searching whether the state operations and the accounting works properly means auditing. However recently auditing concept has changed and importance of productivity,efficiency,thriftiness, corruption risk analysis have increased. This is called ''Performance Auditing''. Performance auditing is applied in almost every major country.State Auditing Instution of Turkey has recently started performance auditing. Such an auditing effort needs to be conducted economically efficient and effective. In this thesis State Economic Enterprises in both Turkey and the world will be investigated as well as the fiscal auditing of these enterprises. In the first part definition of State Economic Enterprises, history, foundation,Turkish case and examples from the world,importance of State Economic Enterprises in Turkish economy and the general problems of SEE' s are subjected. In the second part general definition of auditing, auditing of SEE' s,history of auditing, types of auditing and the performance auditing,privitisation of SEE' s and auditing of the privisation are included. In the third part auditing of SEE's and performance auditing in the world examples are subjected. In the fourth part auditing of SEE's and application of performance auditing in Turkey is subjected.