İzmit Körfezi Doğu Kıyısındaki Doğal ve Antropojenik Kökenli Değişimlerin DSAS Aracı İle Analizi

Abstract

Bu çalışmada, jeomorfolojik olarak çeşitlilik sunan, yoğun antropojenik baskının olduğu İzmit Körfezi doğu kıyılarındaki 1975-2023 arası kıyı değişimleri DSAS aracı ile incelenmiştir. Çalışmada, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Uzaktan Algılama (UA) teknikleri etkin şekilde kullanılmıştır. Araştırmada 1975-2020 arası 5’er yıllık arayla ve 2023 yılına ait Landsat uydu görüntüleri üzerinden NDWI ve MNDWI analizleri ile kıyı çizgileri belirlenmiştir. Daha sonra kıyı çizgileri DSAS aracındaki NSM, SCE, EPR ve LRR analizlerine tabi tutulmuş, kıyı çizgisi değişiminin zamansal açından mekânsal ve kantitatif verileri saptanmıştır. Çalışmada, NSM analizine göre ortalama 4,53 m, maksimum 510,6 m ve minimum -833,6 m’lik kıyı çizgisi değişimleri saptanmıştır. LRR istatistiğine göre İzmit Körfezi doğu kıyılarında yıllık 0,3 m, maksimum 13,1 m, minimum -20,8 m’lik değişimler hesaplanmıştır. Geniş alanlı kıyı değişimleri, Çuhane Deresi deltasının ortadan kalktığı, Kiraz Dere deltasının oluştuğu sahalarda, İzmit sahil şeridi dolgu alanında, BaşiskeleGölcük arası sanayi, tersane kıyı şeridinde gözlemlenmiştir. Meydana gelen kıyı değişimlerine, kıyı jeomorfolojisi dinamik koşullarının yanında doğrudan ve dolaylı olarak kıyıya yapılan antropojenik müdahalelerin neden olduğu tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: DSAS, Kıyı değişimleri, Uzaktan algılama (UA), Coğrafi bilgi sistemleri (CBS), İzmit körfeziIn this study, coastal changes between 1975-2023 on the eastern coast of Izmit Bay, which offers geomorphological diversity and has intense anthropogenic pressure, were examined with DSAS tool. In the study, Geographic Information Systems (GIS) and Remote Sensing (RS) techniques were used effectively. In the study, coastlines were determined by NDWI, MNDWI analysis on Landsat satellite images of 1975-2020 at 5-year intervals and 2023. Then, the coastlines were subjected to NSM, SCE, EPR and LRR analyses in the DSAS tool, and spatial and quantitative data of the coastline change in terms of time were determined. According to the NSM analysis, the mean shoreline change was 4.53 m, the maximum was 510.6 m and the minimum was -833.6 m. According to LRR statistics, annual changes of 0.3 m, maximum 13.1 m and minimum -20.8 m were calculated on the eastern shores of Izmit Bay. Large area coastal changes were observed in the areas where the Çuhane Stream delta disappeared and the Kiraz Stream delta was formed, in the Izmit coastline filling area, in the industrial, shipyard coastline between Başiskele-Gölcük. It has been determined that the coastal changes are caused by the dynamic conditions of coastal geomorphology as well as direct and indirect anthropogenic interventions to the coast. Keywords: DSAS, Shoreline change, Remote sensing, Geographic information systems (GIS), Gulf of Izmit