Publication: Mustafa Kemal Paşa-Emir Faysal Anlaşması ve Milli Mücadele Döneminde Suriye ve Irak
Abstract
27 Haziran 1916da Mekke Emiri Şerif Hüseyin İngiltereyle yaptığı anlaşmaya dayanarak Osmanlıya karşı ayaklanmış ve Arabistan krallığını ilan etmiş, oğlu Emir Faysal ise I. Dünya Savaşından sonra İngiliz ve Fransızlar tarafından işgal edilen Suriye ve Iraka girmiştir. İngiliz arşivinde, Mustafa Kemal Paşa ve Emir Faysal arasında, Faysalın Suriyeye girişinden sadece sekiz ay sonra -16 Haziran 1919da- düzenlenmiş görünen bir anlaşma metni bulunmaktadır. Bu anlaşma metninin sahte olduğunu savunan görüşlerin yanı sıra anlaşmanın gerçek olduğunu ve taraflarca imzalandığını savunan görüşler de bulunmaktadır. Oysa bizzat Mustafa Kemal Paşa tarafından söz konusu anlaşmanın kendisine ulaştığı, ancak imzalanmadan geri gönderildiği ifade edilmiştir. Öte yandan Mustafa Kemal Paşa, Suriye ve Irakta Millî Mücadele döneminde Batılı devletlere karşı baş gösteren isyan hareketlerini desteklediklerini söylerken, İngilizlerin himayesinde önce Suriye sonra da Irak kralı olmuş Emir Faysala karşı ihtiyatkâr bir tutum içinde bulunduklarını belirtmiştir. Bu makalede, anlaşmanın imzalanmayarak taslak olarak kalmış ve taslak metnin hangi çevrelerce ne maksatla hazır- lanmış olabileceğine dair değerlendirmemiz temellendirilmeye çalışılmıştır
On 27 June 1916, Şerif Hüseyin, Emir of Mecca rebelled against the Ottomans relying on the treaty signed with Britain and declared the Kingdom of Saudi Arabia. However, his son Emir Faysal entered Syria and Iraq which were occupied by the British and French troops following the World War I. Among the British archival sources, a contract could be found signed by Mustafa Kemal Pasha and Emir Faysal, on 16 June 1919, only eight months after Faysal s entrance to Syria. There are some criticisms on the possible fabrication of that contract. Mustafa Kemal Pasha states that even though he himself received the referred contract he sent it back without any approval or signature. Furthermore Mustafa Kemal Pasha expresses that in the course of the national struggle the Ankara government kept a vigilant eye on Emir Faysal, the king of Syria as well as Iraq under the auspices of Britain while supporting the upheavals against western countries in those lands. Thus, this paper aims to analyze why the contract remained unsigned.
On 27 June 1916, Şerif Hüseyin, Emir of Mecca rebelled against the Ottomans relying on the treaty signed with Britain and declared the Kingdom of Saudi Arabia. However, his son Emir Faysal entered Syria and Iraq which were occupied by the British and French troops following the World War I. Among the British archival sources, a contract could be found signed by Mustafa Kemal Pasha and Emir Faysal, on 16 June 1919, only eight months after Faysal s entrance to Syria. There are some criticisms on the possible fabrication of that contract. Mustafa Kemal Pasha states that even though he himself received the referred contract he sent it back without any approval or signature. Furthermore Mustafa Kemal Pasha expresses that in the course of the national struggle the Ankara government kept a vigilant eye on Emir Faysal, the king of Syria as well as Iraq under the auspices of Britain while supporting the upheavals against western countries in those lands. Thus, this paper aims to analyze why the contract remained unsigned.