Turkey’s relations with the United States on Iraq in the post cold war period (1990-2003) and the second Iraq war

Abstract

Soğuk Savaş döneminde Türk-Amerikan ittifakının kurulmasının temel nedeni olan ortak Sovyet tehditinin ortadan kalkması ile Türk-Amerikan ilişkilerinde önemli bir dönüşüm yaşanmıştır. Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle, Soğuk Savaş yıllarından farklı olarak iç politika ikili ilişkilerde belirgin bir rol oynamaya başlamıştır. Bu bağlamda, demokrasi ve insan hakları konuları Amerika’nın Türkiye’yle ilişkilerinde sorunlu alanlar haline gelmiştir. Tezin temel savı, Türk-Amerikan ilişkilerinin Soğuk Savaş sonrasında Sovyet tehditi gibi birleştirici bir ortak menfaat algılamasının bulunmadığı ve Amerika’nın kurucu prensiplerini kendi ulusal güvenliğini korumak amacıyla bir dış politika aracı haline getirdiği farklı bir temele geçiş yaptığı, fakat 1990-91 Körfez Krizi’nde Türk-Amerikan tehdit algılamalarının örtüşmesiyle ve Türkiye’nin savaş sonrası dönemde Irak’taki hassasiyetleri neticesinde iki ülkenin Irak bağlamında farklı hedeflere yönelik olarak ortak politikalar çerçevesinde geçici bir işbirliğine gittikleri, ve bu işbirliğinin İkinci Irak Savaşı’yla sona ermesinin ardından ikili ilişkilerin demokrasi ve insan hakları gibi konularda anlaşmazlıklara açık hale geldiğidir. Bu tartışmayla bağlantılı olarak, 1990-91 Körfez Krizi sonrası dönemde Türkiye’nin ABD’yle Irak’ta yapmış olduğu işbirliği detaylı bir şekilde incelenmektedir.