Kasani’nin Bedayi isimli eserlerinde Kavaid’in yeri

Abstract

İslam hukukunun genel ilkeleri olan fıkıh kâideleri, fıkıh ilminin doktrin ve tedvin yönüyle gelişimini tamamlamasının ardından müstakil olarak kaleme alınmıştır. Kavâid eserlerinin ayrı bir literatür olarak ortaya çıkmasından önce fıkıh kâidelerinin furu' eserlerde çokça kullanılmaları, kavâid edebiyatına zengin bir malzeme sağlamasının yanında kâidelerin ilk şekillerinin furu' kaynaklarda bulunduğunu göstermesi bakımından önem arzetmektedir. Kâsânî, Bedayiu's-Sanayi' Fî Tertîbi Şerâyi' isimli eserinde farklı fıkıh ekolleri arasında geçen tartışmaları ve Hanefi mezhebinin çeşitli konular ile ilgili yaklaşımını aktarırken fıkhî kâidelerden yararlanmıştır. Ayrıca nassları yorumlarken, fıkhî nitelik açısından değişik konular arasındaki farkları izah ederken ve hükümlerin illetlerini açıklarken kâidelere müracaat etmiştir. Eserde furu'-ı fıkıh kâideleri dışında usûl ve dil kâidelerini de hüküm istinbat ederken çokça kullanmıştır. Kitapta kâidelerin hem nitelik hem de nicelik açısından önemli bir yer tutması, eserin sıkı bir sistem fikri ile yazılmış olduğunu göstermektedir. The principles of Islamic jurisprudence have been compiled as a distinct body of literature after the full-fledged development of the science of jurisprudence. Prior to the rise of this body of literature, the principles of jurisprudence have been used in the books of Islamic law dealing with specific subjects (furu'). This makes the furu' literature particularly significant for the development of the science of jurisprudence. In his book Badayi al-Sanayi' Fi Tartib al-Sharayi', Abu Bakr ibn Mas'ud al-Kasani has made use of the principles of jurisprudence in his analyses of the different opinions among the jurists and the views of the Hanafi school of law. He has employed these principles in his interpretation of the Quranic verses, Prophetic sayings (hadith), differences of opinion in legal matters, and reasons for legal judgments. In addition to analyzing the various specific cases, he has also made use of linguistic principles in explaining how legal judgments are made. Given the fact that the book centers around these principles, we can say that the author has based his arguments on a comprehensive system of legal thought.