Yahudi fundamentalizmi : Gush Emunim örneği

Abstract

Bu çalışmada, Yahudi fundamentalizmi temelinde 1974’te İsrail’de kurulan Gush Emunim adlı yerleşim hareketi konu alınmıştır. Dini fundamentalizm, dini inanç ve uygulamalarda öze dönmeyi savunurken dini öze zarar vereceğine inandıkları sonradan eklenen yorum ve uygulamalara genel olarak karşı çıkan bir fikir yapısıdır. Bu zihniyet, büyük dini geleneklerin varlık gösterdiği her toplumda bazı dönemlerde artsa bazı dönemlerde azalsa da geçmişten günümüze var olmuştur. Modern zamanlarda güç kazanmasında seküler yaşam biçiminin yaygınlaşması ve dinin toplum nezdindeki konumunu kaybetmesi de etkili olmuştur. Arka planında pek çok psiko-sosyal faktör bulunan dini fundamentalizm olgusu sonuçta reaksiyoner bir dini ideoloji olarak modern dönemde sıkça tartışılan bir konudur. Dini inanç ve yaşantılarında aşırılıklarıyla tanınan ve fundamentalist bir grup olarak bilinen Gush Emunim, Yahudi kutsal metinlerinde kendilerine vaat edildiğine inandıkları fakat halihazırda Filistin sınırları içinde kalan ve Filistin halkının yaşadığı Batı Şeria bölgesine yerleşim kampları kurarak faaliyetlerine başlamıştır. İdeolojisi ve hareket tarzı olarak radikal bir dini grup olarak görülen Gush Emunim’le ilgili temel bulgularımızı şu şekilde sıralayabiliriz: Gush Emunim, ideolojisi, faaliyetleri ve etkileri itibariyle katı dini bir harekettir. Dini metinleri özellikle vaat edilen topraklar konusunda literal anlama eğilimindedir. Dini anlam dünyaları beşeri hukuk ve siyaseti dışlayan anti-seküler bir dini idealizmden beslenir. Dindar ve seküler ayrımı gözetmeksizin tüm Yahudilerin Büyük İsrail topraklarını geri almak için çaba sarf etmekle yükümlü olduğu fikrini dini ideoloji haline getiren Gush Emunim dışlayıcı bir harekettir. Kuruluş sürecinde şiddetten uzak duran hareket, katı ideolojisi nedeniyle şiddet potansiyeline sahiptir. Gush Emunim dini literalizm, katı dini gelenekçilik, dışlayıcılık, kurtuluşçuluk/ binyılcılık ve şiddet potansiyeli açısından fundamentalist bir harekettir. Araştırmada dolaylı gözlem yöntemi kullanılmış ve nitel bir araştırma deseni içinde belge tarama tekniği ile sonuca götürülmüştür.

In this study, the settlement movement known as Gush Emunim, which was established in Israel in 1974 based on Jewish fundamentalism, is the subject of investigation.Religious fundamentalism is a belief system that advocates a return to the essence of religious beliefs and practices while generally opposing later-added interpretations and practices that they believe will harm the religious essence. This mindset has existed to various degrees in societies where major religious traditions have prevailed, sometimes increasing and sometimes decreasing over time. The proliferation of secular lifestyles and the diminishing role of religion in society in modern times have contributed to its gaining prominence. The phenomenon of religious fundamentalism, which has many psychosocial factors behind it, is a frequently debated issue in the modern era as a reactionary religious ideology. Gush Emunim, known for its extremism in religious beliefs and practices and recognized as a fundamentalist group, began its activities by establishing settlements in the West Bank, which is currently within the boundaries of Palestine and inhabited by the Palestinian people, believing that it was promised to them in Jewish sacred texts. Our key findings regarding Gush Emunim considered a radical religious group in terms of its ideology and modus operandi, can be summarized as follows: Gush Emunim is a rigid religious movement in terms of its ideology, activities, and effects. They tend to interpret religious texts, especially regarding promised lands, in a literal sense. Their religious worldview is fueled by an anti-secular religious idealism that excludes human law and politics. Gush Emunim is an exclusive movement that turns the idea that all Jews, regardless of their religious or secular distinctions, are obligated to make efforts to reclaim Greater Israel's territories into a religious ideology. Although the movement initially avoided violence during its formation, it has the potential for violence due to its strict ideology. Gush Emunim is a fundamentalist movement in terms of religious literalism, strict religious traditionalism, exclusivity, messianism/ millenarianism, and potential for violence. The research utilized an indirect observation method and was conducted within a qualitative research design using document scanning techniques.