Roma hukukunda tahkim

Abstract

ROMA HUKUKUNDA TAHKİM Tahkim, toplumun yargı kurumunun ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Günümüzde içerikleri gereği, tahkim usulünü gerektiren sorunlar bulunmaktadır. Elbette hakem yargılaması, yeni bir fikir değildir. Roma tahkiminin tarihi, uzun bir dönemi ve geniş bir coğrafi alanı karşılamaktadır. Böylece cumhuriyet döneminin başından, MÖ. 6.yy’ın sonuna kadar, Roma İmparatorluğu’nun her yerine yayılmış ve günümüz hukukunu etkilemeye devam etmiştir. Anlaşıldığı kadarı ile Romalılar da, mümkün olabildiğince, tahkim ile ilgili idiler. Günümüzde olduğu gibi o devirde de ihtilaflar daha çok, aile, malvarlığı, miras, satım, kiralama, ödünç, şirket ve haksız fiillerden kaynaklanmakta idi. Roma tatbikatı büyük çoğunlukla günümüzdeki gibi olmakla birlikte, özellikle yargılama yetkisi bakımından günümüz hukuku, Roma hukukunun tahkim anlaşması (compromissum)’na dair hakem yargılaması kurallarına tabi bulunmaktadır. Diğer taraftan,gelecekteki ihtilafları hakem yargılamasına tabi kılmak bakımından, modern tahkim uygulaması ile aralarında büyük bir fark da bulunmaktadır. Bu çalışma ile tahkimin kökeni ve dolaylı olarak modern hukuklar üzerindeki etkileri, göz önüne serilmektedir.

ARBITRATION IN ROMAN LAW Arbitration becomes a necessary complement to the judiciary structure of a community. Nowadays there are cases which by their nature call for the processes of arbitration. Of cours, the idea of arbitration is no new idea. The history of Roman arbitration covers a long period and a vast geographical area. So that, from the begining of the republic till at the end of the sixth century BC, it spread to every part of Roman empire and continues to influence today’s law. Apparently, the Romans were a lot like us, as far as arbitration was concerned. Then as now, conflicts arose more often in matters involving family, property, inheritance, sales, leases, loans, partnerships and torts. Roman practice was much like ours today, particularly in those jurisdictions whose arbitration law followed the Roman law on compromissum. On the other hand, there is a major difference between ancient and modern arbitration practice on agreements to arbitrate future disputes. With this study the source of arbitration and by implication, their effects on modern law are set out.