Hoca Dehhânî Hakkında Yeni Bilgiler

Abstract

Klasik Türk şiirinin ilk temsilcilerinden olan Hoca Dehhânî, ilim âlemine ilk kez 1926 yılında Hayat Mecmuası'nda Fuad Köprülü tarafından tanıtılmıştır. Köprülü, Şikârî Tarihi'ndeki bir nottan ve eldeki kasidesinden yola çıkarak şairin Horasan'dan Anadolu'ya gelerek, III. Alâeddîn Keykubâd (1298-1302)'ın himayesini gördüğünü, ona Farsça bir Selçuklu Şehnâmesi yazdığını söylemiş; Hikmet İlaydın ise şairin yaşadığı devri daha geriye götürerek I. Alaeddîn Keykubâd (1220-1237) döneminde yaşadığını savunmuştur. Günay Kut ise nazire mecmualarındaki verilerden hareketle Hoca Dehhânî'nin Karamanoğlu Alaeddîn Ali Bey zamanında yani 14.yy'ın ikinci yarısında yaşamış olduğuna dikkat çekmiştir. Köprülü, Dehhânî'nin şiir mecmualarında bulunan 1 kasidesiyle 6 gazelini tespit etmiş, Günay Kut da bir gazel daha ilave ederek gazel sayısını 7'ye çıkarmıştır. Bu makalede Hoca Dehhanî'nin hayatı ve edebî kişiliği hakkında bugüne kadar bilinenler kısaca dile getirildikten sonra, Hoca Dehhânî Divanı adını verebileceğimiz, Medine Arif Hikmet Bey Kütüphanesi'nde bir divan mecmuası içinde bulunan 2 kasidesi ile 97 yeni gazeli ihtiva eden yeni bir el yazması ilim âlemine tanıtılacak, şairin hayatı, yaşadığı dönem, eserleri ve edebî kişiliğine dair tespit edilen yeni bilgiler özet halinde aktarılacaktır.

Hoca Dehhani who is one of the first representatives of Classical Turkish literature is first introduced to the science world in Hayat Mecmuası in 1926 by Fuat Köprülü. Köprülü claimed that Dehhani came to Anatolia from Khorasan and was under the patronage of Alaeddin Keykubad II (1298-1302) and wrote a Seljukian Shahnameh for him based on a note on Şikari Tarihi (History of Şikari) and on his existing qasidah. Hikmet İlaydın, on the other hand, argues that Dehhani lived much before, in the period of Alaeddin Keykubad I (1220- 1237). But Günay Kut asserts that Hoca Dehhani lived in Karamanoğlu Alaeddin Ali Beg's period, in the second half of the 14th century based on the data in nazirah macmuas. Köprülü established his 1 qasidah and 6 ghazals in poetry macmuas. Günay Kut added another ghazal which increased the number of ghazals to 7. In this article, after expressing the known information about Hoca Dehhani's life and literary personality, a manuscript that we can name Divançe of Hoca Dehhani in Madinah Arif Hikmet Beg Library that contains his 2 qasidahs and 97 new ghazals in a divan macmuah will be introduced to science world and new information about his life, his period, his works and his literary personality will be narrated.