Sac bükmede iş analizi ve maliyet hesabı

Abstract

SAC BÜKMEDE İŞ ANALİZİ VE MALİYET HESABI Düşük karbonlu ve alaşımsız çeliklerin soğuk haddelenmesi ile elde edilen ince metal malzemelerin, şekillendirme yöntemleri ile istenilen özelliklerde bir ürün haline dönüşmesi faaliyetlerini kısaca sac işleme olarak tanımlayabiliriz. Önceleri tamamen el becerisine dayalı ve insan gücü ile yapılan sac işleme, günümüzde preslerde, kalıplar vasıtası ile çok seri ve ekonomik olarak gerçekleştirilmektedir. Sac şekillendirme yöntemleri kesme, bükme, sıvama, gererek şekillendirme ve derin çekme olarak sınıflandırılırlar. Bükme, metallere ısı ile yada ısı yardımı olmaksızın talaş kaldırmadan yapılan bir plastik şekil verme işlemidir. Bükülerek şekillendirilen parçalarda, bükülen kısımların ezilmeden ve mümkün olduğunca kesit değişimine uğratılmadan biçimlendirilmeleri istenmektedir. Bükme, genellikle sac ve şerit malzemelerin bir eksen etrafında döndürülmesiyle oluşturulan şekil değiştirme işlemidir. Sac malzemeler, plastik şekil değiştirme oranları ölçüsünde bükme işlemine tabi tutulurlar. Uygulanan bükme kuvveti parça üzerinden kalkınca, parça kalıcı şeklini korur. Bükülen parçanın iç yüzeyinde basılma, dış yüzeyinde çekilme gerilmesi meydana gelir. Bunun sonucunda dış yüzeyde uzama, iç yüzeyde kısalma olur. İç yüzeyle dış yüzey arasında uzunluğu değişmeyen tarafsız bir düzlem vardır. İşletmelerde meydana gelen tüm faaliyetler sırasında tüketilen değerler ( işçilik, hammadde, takım masrafları ile o işletmenin sabit ve değişken giderleri ) toplamı; o işletmenin toplam maliyetini oluşturmaktadır. Bükme işleminin bu toplam maliyet üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla, sadece bükme işlemi için iş analizi uygulamaları yapılmıştır. İş analizleri; biri işlerin daha basit ve verimli yapılma olanaklarını araştıran ve yeni yöntemler geliştiren, diğeri işi oluşturan faktörlerin miktarlarını saptamaya çalışan iki faaliyet grubundan ibarettir. Birinci gruptaki faaliyetler Metot Geliştirme veya İş Basitleştirme, ikinci gruptakiler İş ölçümü adları ile tanınırlar. Metot geliştirme (MG) sonunda üretim faktörlerinden daha fazla yararlanma ve kayıpları azaltma olanakları doğar. İş ölçümü (İÖ) ise malzeme, makine ve insan gücü faktörlerinin belirli bir üretim faaliyetlerinde ne miktarlarda kullanıldığını ve kullanılacağını saptamak amacını taşır. Bunların bilinmesi, planlama ve kontrolün daha etkin yürütülmesini sağlar. İÖ' nün başka bir amacıda, günümüzde önemini gittikçe artıran işçilik maliyetinin kontrolüne yardımcı olmaktır. Ücret yönetiminde, teşvikli ücret sisteminin kurulması iş ölçümü sonunda bulunan standart zamanlara bağlıdır. Haziran, 2003 İbrahim ADIGÜZEL