İş güvencesinde son çare ilkesi

Abstract

İş güvencesinde son çare ilkesine ilişkin açık bir yasal düzenlemeye rastlanmamaktadır. Buna karşılık, bu ilke öğretide ağrılıklı olarak kabul gördüğü gibi yargı uygulamasında da sıklıkla kullanılmaktadır. İş güvencesinde son çare ilkesi uyarınca işverenden beklenen feshe alternatif tedbirlere başvurmasıdır. İş güvencesinde son çare ilkesi uyarınca başvurulması gereken alternatif tedbirlerin iş ilişkisinde meydana gelen ve işçinin çalışma olanağını ortadan kaldıran olumsuzluğun giderilmesine; yani feshi önlemeye elverişli olmaları gerekmektedir. Öte yandan, alternatif tedbirlerin tek sınırı elverişlilik değildir. Bu tedbirlerin işverenden beklenebilir olmaları da gerekmektedir. Alternatif tedbirlerin beklenebilirlik sınırı tespit edilirken taraf menfaatlerinin karşılaştırılması gerekmektedir. Hakimin somut olayda yapması gereken, hangi menfaatin üstün geldiğini somut ölçütlerle ortaya koymaktır. Bu çalışmada, iş güvencesinde son çare ilkesi açıklandıktan sonra alternatif tedbirlerin sınırları ve bu sınırların tespit edilmesinde kullanılabilecek ölçütlere yer verilmektedir. Bu yapılırken de, Türk iş güvencesi ile Alman feshe karşı koruma sistemi arasındaki benzerliklere dikkat çekilmektedir.

The principle of ultima ratio in job security is not regulated under Turkish employment law. On the other hand, this principle is widely accepted in the doctrine as well as in judicial practice. In accordance with the principle of ultima ratio in job security, the employer is expected to resort to alternative measures, while concidering the termination of the employment contract. However, it should not be considered that the obligations imposed on the employer by the principle of ultima ratio are unlimited. Alternative measures that should be applied in accordance with the principle of ultima ratio in job security must be efficient at preventing termination. On the other hand, efficiency is not the only limit to alternative measures. These measures must also be expected from the employer. The interests of the parties should be compared while determining the expectation limit. What the judge has to do in the concrete case is to demonstrate with concrete criteria which interests prevail. In this study, after explaining the principle of ultima ratio in job security, the limits of the alternative measures and the criteria that can be used in determining the limits are discussed. While doing so, the similarities between the Turkish and the German job security are pointed out.