II. Viyana bozgunu sonrası Anadolu’daki eşkıyalık hareketleri (1683-1699)

Abstract

17. yüzyıl, Osmanlı Devleti için siyasi, askerî, ekonomik ve sosyal yapıda çok ciddi kırılmaların, değişim ve dönüşümlerin yaşandığı bir dönem olmuştur. Bu yüzyılın sonlarında meydana gelen başarısız Viyana Kuşatması (1683) ve sonrasındaki 16 yıllık savaş dönemi neticesinde imzalanan Karlofça Antlaşması (1699) ise Osmanlı Devleti için tarihî bir dönüm noktasıdır. Osmanlı, imzaladığı antlaşma ile ilk defa büyük miktarda toprak kaybetmiş ve bunun oluşturduğu sarsıntı ile yeni bir döneme girmiştir. Şimdiye kadar bu dönemle ilgili olarak siyasi ve askerî konular üzerine çalışmalar yapılmış olmasına rağmen bu savaş yıllarının Osmanlı sosyal hayatı üzerindeki etkileri üzerine yeterli çalışma yapılmamıştır. Bu çalışmada, Osmanlı Tarihlerinde felaket seneleri ya da buhran yılları olarak ifade edilen dönemde meydana gelen, Osmanlı sosyal hayatına ve nüfus hareketlerine etki eden en önemli meselelerden biri olan eşkıyalık olayları incelenmiştir. İlk olarak, tarihsel ve kavramsal olarak eşkıyalığın algılanış biçimi açıklanmaya çalışılmıştır. Sonrasında, eşkıyalık olaylarının sebepleri ve incelenen dönemdeki olayların boyutları ortaya konulmuştur. Devletin eşkıyalık olaylarını engellemek için aldığı tedbirler ayrı bir başlık altında incelenmiştir. Son olarak da olayların hukuki boyutu ve eşkıyanın cezalandırılması meselesi üzerinde durulmuştur. Bu tez çalışmasında, dönemin ana kaynaklarından elde edilen bilgiler istatiki veriler haline getirilmiş, sonrasında tablo ve şekil gibi görsel unsurlara dayalı bir metin inşa edilerek eşkıyalık olayları ve etkileri somut olarak ortaya konulmaya çalışılmıştır.

The 17th century was a period in which very serious breaks, changes and transformations were experienced in the political, military, economic and social structure for the Ottoman Empire. The unsuccessful Siege of Vienna (1683), which took place at the end of this century, and the Treaty of Karlowitz (1699), which was signed as a result of the 16-year war period that followed, is a historical turning point for the Ottoman Empire. The Ottoman Empire lost a large amount of land for the first time with the treaty it signed and entered a new period with the shock it created. Although there have been studies on political and military issues related to this period, there has not been enough study on the effects of these war years on Ottoman social life. In this study, banditry events, one of the most important issues affecting Ottoman social life and population movements, which occurred in the period of disaster years or depression years in Ottoman History, were examined. First of all, the way banditry is perceived historically and conceptually has been tried to be explained. Afterwards, the causes of banditry events and the dimensions of the events in the examined period were revealed. The measures taken by the state to prevent banditry are examined under a separate heading. Finally, the legal dimension of the events and the issue of the punishment of the bandit were discussed. In this thesis, the information obtained from the main sources of the period has been turned into statistical data and then a text based on visual elements such as tables and figures has been constructed and the events and effects of banditry have been tried to be put forward concretely.