Beden eğitimi ve spor dersine yönelik bir model önerisi : fiziksel okuryazarlık, algılanan güdüsel iklim ve algılanan motor yeterlik

Abstract

Amaç: Bu çalışma, beden eğitimi ve spor derslerine yönelik bir model önerisi geliştirme hedefiyle iki ana bölümden oluşmaktadır. Bu bağlamda, ilk bölümde Çocuklarda Fiziksel Okuryazarlık Ölçeği’nin Türk kültürüne uyarlama süreci gerçekleştirilmiştir. İkinci bölümde ise fiziksel okuryazarlık, algılanan güdüsel iklim ve algılanan motor yeterlik arasındaki ilişkiler analiz edilmiş; aynı zamanda beden eğitimi öğretmeninden algılanan destekleyici ve kısıtlayıcı güdüsel iklimlerin, fiziksel okuryazarlık ile ilişkisinde algılanan motor yeterliğin aracı rolü detaylı bir şekilde incelenmiştir. Gereç ve Yöntem: İki bölümden oluşan bu araştırmanın örneklemleri, olasılığa dayalı olmayan örnekleme yöntemlerinden uygun örneklem yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. İlk araştırmanın örneklem grubunu, İstanbul’un Beykoz ilçesinde eğitim öğretim gören 8-12 yaş aralığındaki ortaokul öğrencileri oluşturmuştur. Araştırmaya, 122 kız, 119 erkek olmak üzere toplam 241 (X̅yaş = 11,58±0,62) öğrenci katılmıştır. Araştırmanın ilk bölümünde Kişisel bilgi formu, Çocuklarda Fiziksel Okuryazarlık Ölçeği (ÇFOÖ) ve ölçeğin uyum geçerliğini belirlemek amacıyla Çocuklar için Algılanan Motor Yeterlik Envanteri kullanılmıştır (ALMYÇ). İkinci araştırmanın örneklemini, İstanbul’un Beykoz, Beşiktaş ve Kadıköy ilçelerinde eğitim öğretim gören 8-12 yaş aralığındaki ortaokul öğrencileri oluşturmuştur. Araştırmaya, 596 kız, 613 erkek olmak üzere toplam 1209 (X̅yaş= 11,52±0,95) öğrenci katılmıştır. Araştırmanın ikinci bölümünde ilk bölümde kullanılan ölçüm araçlarına ek olarak Beden Eğitimi Öğretmeninden Algılanan Destekleyici ve Kısıtlayıcı Güdüsel İklim Ölçeği kullanılmıştır. Birinci çalışmada verilerin analizinde betimleyici istatistikler, açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmış; ikinci çalışmada ise DFA ve Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) teknikleri uygulanmıştır. Bulgular: Birinci çalışmada yapılan DFA sonuçları ölçeğin özgün yapısını destekler niteliktedir. Ölçekteki maddelerin faktör yüklerinin, 0,50-0,89 arasında değiştiği ve modelin iyi uyum indeks değerlerine sahip olduğu belirlenmiştir (χ²/ sd= 2,07, RMSEA= 0.067, CFI= 0,97, GFI= 0,92, NNFI= 0,96, NFI= 0,96, RMR= 0,056, SRMR= 0,036 ve AGFI=0,90). Yapılan analizler sonucunda 6, 7, 8, 14, 26, 30 numaralı ifadelerin, diğer maddelerle korelasyon değerinin 0,30’un altında olması ve güvenirliği olumsuz yönde etkilemesi nedeniyle ölçekten çıkarılmıştır. Ölçek için belirlenen Cronbach Alfa (0,916) ve CR katsayıları, ölçeğin güvenirliğini destekleyen sonuçlar sunmaktadır. İkinci araştırmada, destekleyici güdüsel iklimin fiziksel okuryazarlık ve motor yeterlik üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisi (β: 0.57; t=12.76) olduğunu, kısıtlayıcı güdüsel iklimin ise bu değişkenler üzerinde negatif etkiye (β:-0.19; t=-4.43) sahip olduğunu göstermiştir. Ayrıca, beden eğitimi öğretmeninden algılanan destekleyici ve kısıtlayıcı güdüsel iklimle fiziksel okuryazarlık arasındaki ilişkide, algılanan motor yeterliğin kısmi aracılık etkisinde olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç: Çalışmanın ilk bölümünde, ÇFOÖ’nin geçerli ve güvenilir olduğu yapılan analizlerle ortaya konulmuştur. Analizler sonucunda elde edilen veriler ÇFOÖ’nin, çocukların fiziksel okuryazarlık seviyelerini değerlendirmede geçerlik ve güvenirlik kriterlerini karşıladığını göstermektedir. İkinci bölümde beden eğitimi ortamında destekleyici bir güdüsel iklim oluşturmanın, öğrencilerin motor beceri gelişimini ve fiziksel okuryazarlık düzeylerini artırabileceğini gösterirken, destekleyici ve kısıtlayıcı güdüsel iklimle fiziksel okuryazarlık arasındaki ilişkide motor yeterliğin kısmi bir aracılık etkisi gösterdiği gözlemlenmiştir.

A Model Proposal for Physical Education and Sports Course: Physical Literacy, Perceived Motivational Climate, and Perceived Motor Competence Purpose: This study comprises two main sections with the aim of developing a model proposal for physical education and sports courses. In this context, the first section focuses on the adaptation process of the Physical Literacy in Children Questionnaire (PLC-Quest) into Turkish culture. In the second section, the relationships between physical literacy, perceived motivational climate, and perceived motor competence are analyzed; additionally, the mediating role of perceived motor competence in the relationship between physical literacy and the supportive and restrictive motivational climates perceived from the physical education teacher is thoroughly examined. Materials and Methods: The samples for this two-part study were determined using the convenience sampling method, one of the non-probability sampling techniques. The sample group of the first study consisted of middle school students aged 8-12 attending educational institutions in the Beykoz district of Istanbul. A total of 241 students (X̅age = 11.58 ± 0.62), including 122 girls and 119 boys, participated in the study. In the first section of the study, a Personal Information Form, Turkish version of the Physical Literacy in Children Questionnaire (PLC-Quest), and the Perceived Motor Competence Questionnaire in Childhood (PMC-C) were used to assess the scale’s convergent validity. The sample for the second study comprised middle school students aged 8-12 attending educational institutions in the Beykoz, Beşiktaş, and Kadıköy districts of Istanbul. A total of 1209 students (X̅ age = 11.52 ± 0.95), including 596 girls and 613 boys, participated in this study. In the second section, in addition to the measurement tools used in the first section, the Initial Validation of the Coach-Created Empowering and Disempowering Motivational Climate Questionnaire (EDMCQ-C) from the Physical Education Teacher was employed. Descriptive statistics, exploratory factor analysis (EFA), and confirmatory factor analysis (CFA) were used for data analysis in the first study, while CFA and Structural Equation Modeling (SEM) techniques were applied in the second study. Findings: The CFA results from the first study support the original structure of the scale. It was determined that the factor loadings of the items in the scale ranged between 0.50 and 0.89, and the model exhibited good fit index values (χ²/ df = 2.07, RMSEA = 0.067, CFI = 0.97, GFI = 0.92, NNFI = 0.96, NFI = 0.96, RMR = 0.056, SRMR = 0.036, and AGFI = 0.90). As a result of the analyses, items numbered 6, 7, 8, 14, 26, and 30 were removed from the scale due to their correlation values with other items being below 0.30 and negatively affecting reliability. The Cronbach’s Alpha (0.916) and CR coefficients determined for the scale provide results that support its reliability. In the second study, it was found that a supportive motivational climate had a positive and significant effect on physical literacy and motor competence (β: 0.57; t = 12.76), while a restrictive motivational climate had a negative effect on these variables (β: - 0.19; t = -4.43). Furthermore, a partial mediating effect of perceived motor competence was observed in the relationship between physical literacy and the supportive and restrictive motivational climates perceived from the physical education teacher. Conclusion: In the first section of the study, the validity and reliability of the PLC-Quest (Turkish version) were confirmed by the analyses conducted. The data obtained from the analyses demonstrates that the PLC-Quest (Turkish version) meets the validity and reliability criteria for assessing children’s physical literacy levels. In the second section, it was shown that fostering a supportive motivational climate in the physical education environment can enhance students’ motor skill development and physical literacy levels, and a partial mediating effect of motor competence was observed in the relationship between supportive and restrictive motivational climates and physical literacy.