İbn Sînâ felsefesinde ahlâkî önermelerin kaynağı ve değeri

Abstract

Eylemlerimizin ahlâkîliğini belirleyen üst bir ilke vardır. Bu üst ilke, yaptığımız fiileri iyi yahut kötü olarak nitelendirir. Bu ilke, ahlâkî önermeleri tümel ve tikel olarak belirler. Bu önermelerin değeri ise meşhûrattır. Meşhûr önermeler, bir toplumda var olmadıkça veyahut yasa koyucu tarafından belirlenmedikçe şüphe edilen ancak belli şartlarlar ile burhâniliği/ kesinliği sağlanan önermelerdir. Dışarıdan değer kazandığı için bu önermelerin burhânîliği/ kesinliği, söyleyenin tasdiki ile gerçekleşir. Bu durum alanla ilgili çalışma yapanları iki farklı cevaba yöneltmiştir. Bu sebeple, çalışmada İbn Sînâ felsefesinde ahlakın kaynağının ne olduğu problemine verilen iki cevap, akıl ve nübüvvet (yasa koyucu) olması değerlendirilmiştir. Nübüvvetin ispatıyla da değeri meşhûr olan ahlâkî önermelerin burhâniliği sağlandığı sonucuna varılmıştır.

There is a superior principle that determines the morality of our actions. This upper principle describes what we do as good or bad. This principle defines moral propositions as holistic and particular. The value of these propositions is “meşhûrat”. Proverbial (meşhûr) propositions are those that are doubted unless they exist in a society or are determined by the legislator, but are given certainty by certain conditions. Since it gains value from the outside, the certainty of these propositions is realized by the approval of the person who said it. This led the studiers to two different answers. For this reason, two answers to the question of what is the source of morality in Ibn Sina philosophy in the study; intellect and nubuvvet (legislator) have been evaluated. It has been concluded that the moral propositions, which are also famous for the proof of nubuvvet, have been established.