Peirce'ün göstergebilim anlayışı açısından kizb (yalan) kavramı

Abstract

Batı ve İslâm düşüncesinin klasik ve modern dönemlerinde ontolojik açıdan sorgulanan kizb (yalan) kavramı çeşitli tanımlara sahip olmuştur. Yalanın teorik ve pratik açıdan çok boyutlu bir etki alanının oluşu, içerdiği bütün durumları kapsayan bir tanımının yapılamamasına yol açmıştır. Tezin amacı, kavrama getirilen tanımlara alternatif olacak şekilde hem zihnî hem de haricî durumlarda meydana gelebilecek yalan olasılıklarını ihtiva eden yeni bir tanım kazandırmaktır. Araştırma, Peirce’ün semiyotik analiz metodundan istifade edilerek gerçekleştirilmiştir. Tezde elde edilen sonuçlar şunlardır: Yalan, semiyotik analiz sonucu, bir şeyin olduğunun aksi şekilde görünmesi olarak yeniden tanımlanmıştır. Tanımın, yalanın olası fiilî durumlarını karşıladığı semiyotik analizle tespit edilmiştir. Soyut bir kavramın anlaşılmasında dil içi ve dil dışı göstergelerin birlikte analiz edilmesinin önemine işaret edilmiştir. Bir kavramın kendisine eş veya benzer görülen diğer kavramlardan farkını ortaya koymada semiyotik analiz metodunun etkisi ortaya koyulmuştur. Ayrıca soyut kavramların dil dışı göstergeleriyle birlikte incelenmesinin dil içi göstergelerin yorumuna kattığı zenginlik uygulamalı olarak gösterilmiştir.

The concept of lying, which has been questioned ontologically in the classical and modern periods of Western and Islamic thought, has had various definitions. The fact that the lying has a multidimensional domain in terms of theory and practice has led to the inability to make a definition covering all the situations it contains. The aim of the thesis is to provide a new definition that includes the possibilities of lying that can occur in both mental and external situations, as an alternative to the definitions brought to the concept. The research was carried out by making use of Peirce's semiotic analysis method. The results obtained in the thesis are as follows: Lying has been redefined as the result of semiotic analysis, as the appearance of something the opposite of what it is. It has been determined by semiotic analysis that the definition meets the possible actual situations of the lying. The importance of analyzing linguistic and non-linguistic signs together in understanding an abstract concept has been pointed out. The effect of semiotic analysis method has been revealed in revealing the difference of a concept from other concepts that are seen as equivalent or similar to itself. In addition, the richness that the analysis of abstract concepts with non-linguistic signs adds to the interpretation of linguistic signs has been demonstrated in practice.