Ara dönem mali raporlarda uyulması gereken esaslar uluslararası muhasebe standartları ve Türkiye uygulamaları

Abstract

ARA DÖNEM MALİ RAPORLARDA UYULMASI GEREKEN ESASLAR ULUSLARARASI MUHASEBE STANDARTLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI Ara dönem mali tablolar ilgili bulundukları ara dönemler itibariyle, işletmelerin mali durumlarının ve faaliyet sonuçlarının değerlendirilmesine imkan veren genel muhasebe ve maliyet muhasebesi amaçları için kullanılan önemli finansal tablolardır. Ara Dönem Finansal Tabloların Türkiye'de uygulanması ; önceleri Sermaye Piyasası Şirketlerinin uygulama tebliğleri ile ve bugün 4369 sayılı kanunla 01.01.99 'tan itibaren Gelir ve Kurumlar vergisi mükelleflerini kapsayan düzenlemelerle geniş bir kullanım alanı bulmaktadır. Bilindiği gibi Sermaye Piyasası Kurulunun yayımladığı Seri XI No : 3 (26.7.1989 tarih ve 20233 sayılı RG) ve Seri XI no: 8 (18.2.1992 tarih ve 21146 RG) sayılı tebliğlerle Sermaye Piyasasına tabi şirketlerinin Ara Dönem Mali Tabloların düzenlenmesinde uyulacak ilke ve kurallar çerçevesi belirlenmiştir. Bu tebliğlerle Periyodik Ara Mali Tablo Düzenleme Yükümlülüğü ve Ara Mali Tablo Düzenlenmesi Zorunlu Özel Durumlar , Kıst (Zaman ile orantılı) Pay esası hakkında bilgi verilmektedir. Öte yanda Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerinin önceleri ihtiyari olarak başvurdukları Geçici Vergi uygulamasının gerektirdiği üçer aylık dönemler itibariyle düzenlenen ara dönem finansal raporlar , 4369 sayılı kanunla zorunlu hale gelmiş ve bu mükellefler için Ara dönem mali tabloların düzenlenme esasları Gelir Vergisi Genel Tebliği no : 217 ile düzenlenmiştir. Bu uygulama tebliğleri ile Türkiye uygulamasında şu konulara dikkat çekilmektedir; · Dönemsellik ilkesi ışığında , ara dönemlerde kazancın tespiti, · Kıst (Zaman ile orantılı Pay) esası, · Mevsimsel ve sürekllilik göstermeyen gelirler, · Yeniden değerleme ve Amortisman hesaplama tekniği, · Dönem sonu mal mevcutlarının tespiti ve değerlemesi, · Alacak ve Borç senetleri reeskont uygulaması , · Şüpheli Alacaklar. Sözkonusu tebliğlerde belirtilmeyen diğer konularda değerlemeye ilişkin genel hükümler dikkate alınmaktadır. Uluslararası platformda öteden beri uygulanan ara dönem finansal tabloların düzenlenme esaslarına ilişkin olarak ; IASC tarafından 01.01.99' dan itibaren geçerli olmak üzere Interim Financial Reporting (Ara Dönem Finansal Raporlama) IAS 34 nolu standart ile ortaya konmuştur. Bu standartta ; · Mevsimsel ve süreklilik göstermeyen gelirler, · Yıl süresince değişken giderler, · Ara dönemlerde uygulanacak tanıma ve ölçme prensipleri, · Tahminlerin kullanılması gibi konular uygulama örnekli ekleri ile detaylı bir şekilde işlenmektedir. Genel olarak Ara dönem finansal raporlarda da yıl sonlarında uygulanan aynı tanıma, ölçme ve değerleme prensipleri uygulanmaktadır. Ancak Ara dönemlerde , dönemsellik ilkesi daha fazla önem kazanmakta , amortisman ve yeniden değerleme gibi bazı konularda zaman ile orantılı pay esası uygulanmaktadır. Dönem sonu mal mevcutlarının tespitinde ise gerek vergi uygulamamızda (kayıtlar üzerinden) ve gerekse Uluslararası Muhasebe Standartlarında zaman ve maliyet gözönüne alınarak bazı tahminlerin yapılabilmesine olanak tanınmaktadır.