Özbek destanlarından Polken Rivayeti Göroġlining Tugilişi (vr. 7-47) adlı eserin destan dili eğitimi açısından incelenmesi

Abstract

Çağatay Türkçesi, Orta Asya’da 15. yüzyıl başlarında başlayan ve 20. yüzyılınbaşlarına kadar süregelen dönemin adıdır. Çağatay Türkçesi, dilde birliğin öneminevurgu yapan Türk aydınları tarafından 1924 yılına kadar Türkistan’da ortak yazı diliolarak yaşatılmaya çalışılmış ancak o tarihten sonra yerini Özbek Türkçesi almıştır.Çalışmamızda ünlü Özbek şairi Mühämmädkul Camurad Oġli Polkän’ın rivayetiolan ve Özbek Türkçesi ile neşredilmiş Göroġlining Tugilişi adlı destanın 7-47.sayfaları incelenmiştir.Çalışmamız yedi bölümden oluşmaktadır. En önemli bölüm bulgular bölümüdür. Bubölümünde; destan, Türk edebiyatında destan, Köroğlu Destanı ve varyantlarıhakkında bilgiler verildi. Göroġlining Tugilişi adlı eserden bahsedildi ve ilgilisayfaların özeti yapıldı. Ses ve şekil bilgisi üzerinde duruldu. Eserin transkripsiyonalfabesi kullanılarak Latin harflerine aktarımı sağlandı ve tıpkıbasımına yer verildi.Metnin açıklamalı dizini oluşturuldu.Çağatay Türkçesinin bir devamı niteliğinde olan Özbek Türkçesi ile yazılmış olanGöroġlining Tugilişi adlı destan, karışık saha özelliği göstermesi ve KöroğluDestanı’na ait bir rivayet olduğu için Türk dili açısından önemli bir eserdir.

Chagatay Turkish is the given name to the era that took place in Middle Asia fromthe beginning of the 15.th centurytill the beginning of 20.th century. Turkishluminaries who strongly believed in the significance of language unity kept ChagatayTurkish alive until 1924 by means of using it as the common written language.However, after that date Uzbek Turkish took the place of Chagatay Turkish. In thisstudy, we studied the 7-47.th pages of the Göroġlining Tugilişi Epic, which wasstoried by the renowned Uzbek poet Mühämmädkul Camurad Oġli Polkän in UzbekTurkish.Our study is coprimised of seven parts. Most substantial part is the ‘findings’ part. Inthis part; epic, epic in Turkish Literature, Köroğlu Epic and their variences werediscussed. Göroġlining Tugilişi was mentioned and related pages of the Epic aresummarized. The sound and the form of the language are discoursed. In this study wetranscripted the great literary work into Latin alphabet by employing theTranscription alphabet. We included the facsimile of the work. An annotative indexof the text was composed.Epic of Göroġlining Tugilişi written in Uzbek Turkish, which is the follower of theChagatay Turkish, bares the qualifications of several Turkic Languages and it is adirect variance of the Epic of Köroğlu. And this makes it utterly essential in terms ofTurkish Language.