Türkiye Büyük Millet Meclisinin tutanaklarında iç isyanlar: (1920-1934)

Abstract

Bilindiği gibi; I. Dünya Savaşı (1914-1918) sonunda Mondros Ateşkes Antlaşması (30 Ağustos 1918) imzalanmıştır. Bu anlaşmaya dayanılarak Anadolu'da işgaller başlamıştır. İşte bu işgallere karşı Kuvâ-i Milliye birlikleri kendiliğinden oluşmuş ve/ veya oluşturulmuştur. Kuvâ-i Milliye birliklerinin iç dinamiklerinden ve merkezi idarenin bazı yöneticileri ile işgal kuvvetlerinin işbirliği neticesinde Milli Mücadele'ye karşı isyanlar başlamıştır. Bu çalışma, 24 Nisan 1920 tarihinden itibaren kayıt altına alınan Meclis Zabıt Cerideleri'ne dayanarak isyanların nedenleri, sonuçları ve vekillerin bu olaylar karşısındaki bakış açılarını ortaya koymaktadır. Bu yapılırken, Türkiye Büyük Millet Meclisinin Tutanakları kullanılarak fiili durumun meclise akisleri ile resmi söylem aydınlatılmaya çalışılmıştır. Aradaki boşluklar ikinci el kaynaklar mercek altına alınarak incelenmiştir. Böylece, Milli Mücadele döneminin en önemli sorunlarından biri olan isyanlara farklı bir perspektifle yaklaşmıştır.

As it is known; at the end of the World War I (1914-1918) the Mondros Treaty was signed (August 30, 1918). After the treaty, outbreaks started in Anatolia. And Kuvâ-i Milliye forces were being constructed against these attacks by its own and / or were formed. Rebels began against Milli Mücadele from the inner dynamics of Kuvâ-i Milliye and with the cooperation of occupation forces and governors of central authority. This study focuses on the reasons, results of the rebels and the opinions of deputies about these events by taking the written records of T.B.M.M., which has been recorded since April 24, 1920, as basis. While doing this, the written records of T.B.M.M. were used to try to illuminate reflections of the actual circumstances to parliament and the official opinion. The information gaps between actual circumstances and official opinion were elaborated with the help of second hand sources. So, a different perspective was used for handling one of the most important problems of Milli Mücadele Period; the rebels.