Para politikası aracı olarak faiz politikalarının bankaların likidite riskine etkisi : Türk bankacılık sektörü üzerine bir uygulama

Abstract

Merkez bankaları aldıkları kararlar ile finans piyasalarını doğrudan reel ekonomiyi ise dolaylı olarak etkileme gücüne sahiptir. Ülkemizde finans piyasalarının büyük bir bölümüne bankalar hakimdir ve merkez bankası politika faiz kararlarından doğrudan etkilenmektedirler. Bankalar faaliyetleri dolayısıyla pek çok riske maruz kalmaktadırlar. Bir banka açısından en hayati risk ise likidite riskidir. Bu çalışmada Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası politika faizindeki değişikliklerin Türk Bankacılık Sektöründe faaliyet gösteren kamu, yerli özel ve yabancı özel mevduat bankalarının likidite yeterlilik oranları üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Bu kapsamda tez dört bölüme ayrılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde para politikasının amacı ve kurala dayalı para politikaları, geleneksel para politikası araçları, geleneksel araçların bir tamamlayıcısı olarak türetilen yeni para politikası araçları ve faize ilişkin teorilere yer verilmiştir. İkinci bölümde parasal aktarım mekanizması, para arz ve talebine ilişkin teoriler anlatılmıştır. Üçüncü bölümde likidite riski ele alınarak likidite riskinin çeşitlerinden, öneminden ve ölçüm yöntemlerinden bahsedilmektedir. Dördüncü bölümde ise eş bütünleşme analizi yöntemi kullanılarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası politika faiz oranı, bir aya kadar vadeli mevduata uygulanan faiz oranı, ticari kredilere uygulanan faiz oranı ve kamu bankalarınca mevduata uygulanan faiz oranı değişiklerinin Türk Bankacılık Sektöründe faaliyet gösteren mevduat bankalarının likidite yeterlilik oranına olan etkileri analiz edilmiştir. Çalışmanın literatüre en önemli katkısı analizlerin kamu, yerli özel ve yabancı özel banka ayrımı yapılarak ele alınması ve faiz oranlarındaki değişiklikler ile bankaların likidite yeterlilik oranın ilişkilendirilmesidir.Central banks have the power to directly influence financial markets and indirectly affect the real economy with the decisions they make. In our country, banks dominate a large portion of the financial markets and are directly affected by central bank policy interest rate decisions. Banks are exposed to various risks due to their activities, with liquidity risk being the most critical for a bank. This study analyzes the impact of changes in the policy interest rate of the Central Bank of the Republic of Turkey on the liquidity adequacy ratios of public, domestic private, and foreign private deposit banks operating in the Turkish Banking Sector. In this context, the thesis is divided into four sections. The first section of the study covers the purpose of monetary policy and rule-based monetary policies, traditional monetary policy tools, new monetary policy tools and theories related to interest rates. The second section explains the monetary transmission mechanism and theories related to money supply and demand. The third section addresses liquidity risk, including its types, importance, and measurement methods. The fourth section utilizes the cointegration analysis method to analyze the effects of changes in the policy interest rate of the Central Bank of the Republic of Turkey, the interest rate applied to deposits up to one month, the interest rate applied to commercial loans, and the interest rate applied by public banks to deposits on the liquidity adequacy ratios of deposit banks operating in the Turkish Banking Sector. The most significant contribution of the study to the literature is the consideration of public, domestic private, and foreign private banks separately in the analysis and the correlation of changes in interest rates with banks’ liquidity adequacy ratios.