Ceza hukukunda haksız tahrik

Abstract

Soyadı: Gökhan Yaşar DURAN Hukuk Kamu Hukuku Prof. Dr. Nur CENTEL Tez Türü ve Tarihi: Doktora-Şubat 2005 Haksız Tahrik, Kusur, Hiddet, İrade

CEZA HUKUKUNDA HAKSIZ TAHRİK Ceza hukuku, ilkel dönemin netice sorumluluğuna dayanan sert ve ağır cezalandırma sistemlerinden, kusur sorumluluğu ilkesine dayanan daha yumuşak ve insancıl cezalandırma yöntemlerine doğru bir gelişim göstermiştir. Günümüzde modern ceza hukukunda cezalandırmada benimsenen ölçü failin kusuru ölçüsünde cezalandırılmasıdır. Bu gelişimin bir sonucu olarak, kanun koyucu bazı koşullarla ceza sorumluluğunda failin kusurluluğunu azaltan indirim kurumları benimsemiştir. Bugün haksız tahrik, uygulamada en çok karşılaşılan indirim kurumlardan biri olarak ceza hukukunda yerini almıştır. Haksız tahrik etkisi altında suç işleyen failin iradesi öfke ve şiddetli elem nedeniyle zayıflamıştır. Bu şartlar içinde suç işleyen faille, normal ya da soğukkanlılıkla suç işleyen faillerin aynı kusurluluk ölçüsünde ceza sorumluluğuna sahip olması beklenemez. Bu durumda failin cezasında haksız tahrik nedeniyle yapılacak indirim cezanın amacıyla bağdaşacak adil bir çözüm olacaktır. Günümüz Ceza yasaları bu gerçeklerden hareketle failin psikolojik durumu ile onu bu duruma sürükleyen mağdurun kusurunu dikkate alarak, yasal ve şahsi bir indirim nedeni olan haksız tahrik kurumunu kabul etmiştir. Çağdaş ceza hukukunda vazgeçilmez bir indirim nedeni olan haksız tahrik, TCK sisteminde de benimsenerek, TCK.'nun cezaya ehliyet ve bunu kaldıran veya hafifleten sebepler başlıklı 4. bap, 51. maddesinde de genel hafifletici bir indirim nedeni olarak üç fıkra halinde düzenlenmiş, bazı ceza kanunu düzenlemelerinin aksine suç ve kişi bakımından herhangi bir sınırlama kabul edilmemiştir. Haksız tahrikin aslında ceza hukuku içinde geniş bir kapsam ve uygulama alanında etkileri görülebilen ve birçok kavramla yakından ilişkili olan bir konu olduğu anlaşılmaktadır. Özellikle psikolojik bir olgu olarak failin değerlendirilmesi bakımından bu kavramın ceza hukuku ile yakından ilgili olan adli psikiyatri, kriminoloji, psikoloji gibi yakın bilim dalları içindeki pek çok konuda da değişik yönlere sahip olduğu görülür. Buna karşılık ceza hukuku literatürü incelendiğinde bu kadar geniş kapsamlı bir kavram üzerinde ayrıntılı bir inceleme yapılmamıştır. Türk hukuk sistemi ve Karşılaştırmalı hukuktaki gelişmeler gözönüne alınarak; haksız tahrik kavramı, haksız tahrikin koşulları, psikolojik ve hukuki esasları, ceza hukukundaki diğer kurumlarla olan ilişkileri bir bütün halinde değerlendirilmiş, TCK.'ndaki haksız tahrik sistemine yeni görüş ve öneriler getirilmeye çalışılmıştır. Halen yürürlükte 765 sayılı TCK. hükümlerine göre hazırlanan tez içinde bahsi geçen tüm kavram ve konular, 01.04.2005 tarihinde yürürlüğe girecek olan 5237 sayılı yeni TCK.'nda kabul edilen yeni hükümler ile bir karşılaştırılarak yürürlükteki hükümler ile arasındaki farklar saptanmış, böylece tezin yakın bir zamanda yürürlüğe girecek olan yeni hükümler karşısında güncelliği sağlanmıştır. Bu amaçlarla hazırlanan Tez çalışması dört bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde, haksız tahrik kavramı, türleri ve düzenlenişi, tarihi gelişimi, Karşılaştırmalı hukuk ve Türk ceza hukukunda haksız tahrik konuları incelenmiştir. İkinci bölümde, haksız tahrikin psikolojik ve hukuki esası ve suça etkisi ayrıntılı olarak incelenmiştir. Üçüncü bölümde, haksız tahrikin koşulları ve çeşitleri incelenmiştir. Dördüncü bölümde, haksız tahrikin diğer ceza hukuku kavramları ve suçlarla ilişkileri ve ayrı bir başlıkta özel haksız tahrik halleri ile ilişkileri incelenerek son olarak haksız tahrikte cezanın indirilmesi konusuyla tezimiz sonuçlandırılmıştır. Yine çalışma içerisinde, öğretideki görüşler ve Yüksek Mahkeme kararları ile birlikte konular irdelenerek yeri geldikçe kanaatimiz açıklanmıştır. Name and Surname: Gökhan Yaşar DURAN Field: Law Programme: Civil Law Supervisor: Professor Nur CENTEL Degree Awarded and Date: Doctorate-February 2005 Unfair Provocation, Fault, Anger, Will- Power ABSTRACT UNFAIR PROVOCATION IN CRIMINAL LAW Criminal law has matured from rigid and severe punishment systems based on result responsibility, to mild and humane punishment systems based on fault responsibility. In today's mondern criminal law, the accepted criterion is punishment of the perpetrator proportional to his/ her fault. As a result of this development, law enactor has accepted some reduction in punishment in faultiness of the perpetrator. Today, unfair provaction has taken part as one of the most confronted punishment reduction in criminal law. Under unfair provocation the perpetrator's power of will gets weakened because of anger and violent grief. It can't be expected that a perpetrator who commited a crime under these circumstances should be punished in the same faultiness rate of a normal or calm perpetrator. In this condition, a reduction in the punishment of a perpetrator under unfair provocation would be a fair solution that suits with the purpose of the punishment. This reality lets today's criminal laws accept the unfair provocation as a legal and personal reduction in punishment, regarding physicological state of the perpetrator and provocative faultiness of the mistreated. The institution of unfair provocation, indispensable extenuating cause of contemporary law, adopted as a general e,tenuaitng cause in the Turkish criminal law system under the title of penal qualification and circumstances for e,tenuating or removing this qualification at the Division 4, Article 5 with three paragraphs, is not considenedr as a restriction towards crime or individual in constrast to some other criminal law regulations. It's understood that the impacts of unfair provocation has a wide scope and application area related with a lot of concepts. Especially unfair provocation is a physcological fact in the evaluation of the perpetrator is a part of the criminal law which is closely related with the sciences physcology, forensic medecine and crimniology. In contradiction to this, when the criminal law literature is investigated, on such a wide concept only a few detailed study can be found. In regarding the developments in the Turkish Law System and the comperative law, new opinions and suggestions on the concept of unfair provocation, the conditions of unfair provocation, its physcological and law principles, its relations with the other institutions of the criminal law and the unfair provocation system in the Turkish Criminal Code are presented. All the concepts and subjects prepared in this thesis are in respect of the valid Turkish Criminal Code nr.765 are compared with the new Turkish Criminal Code nr.5237, which will be valid as of 01.04.2005, the differences are determined and actuality of the thesis according to the new law is kept. This thesis which is prepared with these objectives, consist of four sections: In the first section, the concept of unfair provocation, its varieties, arrangements, historical development, the subjects in the comparative law and Turkish Criminal Law are covered. In the second section, the physicological and legal bases and its effect on the crime are studied in detail. In the third section, the conditions and varieties of unfair provocation is covered. In the fourth section, the relations of unfair provocation with the other criminal law concepts and crimes, specific unfair provocation cases, and finally reduction of punishment by unfair provocation are studied and the thesis is concluded. And in the study, the opinions in the doctrine and the Supreme Court verdicts are examined, and our opinions are stated when necessary.