Nahiv-Fıkıh usulü ilişkisi (el-isnevi örneği)

Abstract

Kanunun yorumu konusu hukukta öteden beri üzerinde durulan konulardan biri olup yorumun, lafzî, gâî, mantıkî, tarihî ve sistematik gibi türleri vardır. Hukuk ekolleri, bu yorum türlerine verdikleri öneme göre birbirinden ayrılırlar. Ancak bütün hukuk ekollerinin üzerinde anlaştığı bir gerçek varsa o da lafzî yorumdan müstağni kalınamayacağıdır. İslam Hukuk Ekollerinin birbirinden ayrışmasının temelinde de aslında bu yatar. Hanefî ve Şafiî fıkıh ekolleri sistematik bütünlüğü önde tutarken, Malikî ekolü gâî yoruma önem vermiş, Zâhirî fıkıh ekolü ise lafzı her şeyin önünde tutarak literalist bir yaklaşım sergilemiştir. Ne var ki diğer yorum türleri, lafzî yorumdan bigane kalamadığı için bütün fıkıh ekolleri lafza değer vermişlerdir. Lafzî yorum ise kelimelerin sözlük ve örf anlamları ile dilbilgisi kurallarının bilinmesine bağlıdır. Bu sebeple Zâhirîsinden Mâlikîsine bütün fıkıh ekolleri, Fıkıh Usulü eserlerinin yarıya yakın bir bölümünde lafızla ilgili konuları incelemişlerdir. Nahiv kurallarının Fıkıh üzerindeki etkisini fark eden el-İsnevî, el-Kevkebu’d-durrî adlı eserini yazarak fıkıh meselelerinin çözümünde kullanılan nahiv kurallarını isim, fiil, harf taksimini esas alarak incelemiş ve her bir kurala dayanan örnekler vermiştir. Biz bu çalışmamızda yeni bir tasnifle nahiv kurallarını tahlil ederek fıkhî örnekler verdik. Çalışmamız neticesinde tahsis (daraltıcı yorum), kıyas ve mefhum-i muhalif gibi konuların büyük ölçüde nahiv kuralları ile ilişkili olduğunu ve bu kurallar bilinmeksiniz fıkıh ilminde yetkinlik kazanılamayacağını tespit ettik.

“The interpretation of law” is a subject that has been discussed for a long time. There are kinds of interpretation as literal and sistematical and historical etc. The law schools depart from each other according to giving importance to these kinds of interpretation. This is the essential reason of departing between İslamic law schools. While the Hanafi and Shafii law schools considering the sistematical wholeness important Maliki law school preferred teleological interpretation. İn the other hand Zahiri law school put the grammatical / literal interpretation forward. Nevertheless the whole law scholars appreciated the grammatical interpretation because of feeling necessity to it. Grammatical interpretation is dependant to knowledge of the meaning of words in vocabulary and common law and knowledge of grammer rules. That is why the whole İslamic law schools from Maliki to Zahiri have studied subjects related with expression in their literature on Usoul al-fıqh. Camalladdin al-İsnawi who awoke to effect of nahw rules on fıqh studies has written his book named “al-Kawkab al-durri” and studied the nahw rules those has been used in solution of fıqhi matters in classification of noun, verb and particle and exemplified every rules. We also in this work studied nahw rules in new classification and exemplified them. The result of this work that nahw rules are related with constriction of the meaning (tahsis), analogy and argumentum a contrario and to get perfection is impossible without knowing and understanding of these rules.