XIX. yüzyılda tarihi yarımada hanlarının ekonomik yönü

Abstract

İstanbul hanları, iktisat tarihi araştırmaları çalışmaları arasında değerlendirildiğinde geniş ve bakir bir alan olduğu görülmektedir. 19. yy.’da İstanbul hanlarını çalışmak hedefiyle başlanmış bu çalışma, döneme ilişkin arşiv belgeleri ve diğer kaynaklarla çerçevesi çizilmiştir. Arşiv belgelerinde hanlardaki esnaf tespit edilmiştir. Çalışmamızda bu arşiv belgeleri transkript edilerek tablolar haline getirilmiş akabinde de esnaf grupları esas alınarak yeni bir tasnif elde edilmiştir. Esnaf gruplarının hangi hanlarda ve hangi sayıda bulunduğunun tespit edildiği bu tasnif, çalışmamızın en önemli kısımlarından birini oluşturmaktadır. Tespit edilen hanlara ilişkin arşiv belgeleri arasında yapılan taramalar neticesinde ilgili hanın ve esnaf hayatının özüne ilişkin olan kayıtlar özenle incelenmiştir. Esnaf grupları bağlamında kaynak eserler ve sözlükler taranarak arşiv belgelerinde karşılaşılan mesleklerin tespitine çalışılmıştır. Apayrı bir çalışma konusu olsa da değinilmesi zorunlu bir alandı, fakat gene de bu konuda boşluğu doldurulma iddiasında değildir. Sonuca varmanın mümkün olmadığı noktalarda spekülatif görüşler ileri sürmek doğru olmayacaktır. Eklektik katkılarla desteklenmesi halinde yeni çalışmalara kaynaklık edebilecek olan çalışmamızın kesin bir sonuç ile keskin iddialarda bulunması doğru olmayacaktır. Ancak ulaşılan veriler ve bunların derlenmesi ve sunulmasında izlenilen metodoloji açısından gelecekte yapılacak çalışmalar için bir temel vazifesi görmesi halinde de hedefine ulaşmış bir çalışma olacaktır. Ein kurzer Einblick auf die Wirtschaftsgeschichte zeigt uns, dass die Karawansereien in Istanbul zwar ein breites Spektrum dieser Geschichte beanspruchen, jedoch leider kaum auf genaueres erforscht worden sind. Angefangen mit dem Ziel der Erforschung der Karawanensereien des 19. Jahrhunderts wurde diese Arbeit genauestens umrahmen von zeitgemäßen Quellen sowie Archivunterlagen. Hierbei aufzufinden sind verschiedenste Händler. Transkribiert auf die heutigen Namen der Berufe wurden diese klassifiziert in ihre Berufsfelder. Diese Klassifizierungen mit unterteilt welche Händler, in welchen Karawanensereien und Mengen aufzufinden sind, wurde zur Kernaufgabe unserer Arbeit. Die genauere Deutung und Einteilung der Berufe dieser Händler, in Übernahme auf die heutigen Wörter, durch Durchkämmung zahlloser Unterlagen, wurde für uns unumgänglich. Um spekulative Ansichten zu vermeiden wurden einige Punkte offen gelassen und bieten somit eine gute Grundlage für weiterführende Forschungsprojekte. Unser Ziel, dieses Buch als Grundstein für weitere Forschungen zu setzen, würde somit erreicht werden.