Vakıflarda mali tablolar analizi ve bir uygulama

Abstract

Vakıf, belli başına mevcudiyeti haiz olmak üzere bir malın belli bir gayeye tahsisidir. Vakıf bir mal topluluğudur, ve bu mal topluluğu belirli bir amaç için vakfeden kişi tarafından tahsis edilmiştir. Vakıf, resmi senet veya vasiyet yoluyla kurulur ve sicile tescil ile tüzel kişilik kazanır. Vakfın yapısı, Genel Kurul, Yönetim Kurulu, Mütevelli Heyet ve Denetleme Kurulundan oluşmaktadır. Vakıflar faaliyetleri gereği hayır kurumları niteliğinde olduklarından vakıf tüzel kişiliği olarak ticari bir faaliyetin icrasında bulunmaları mümkün değildir. Bu yapılarından dolayı Kurumlar Vergisi mükellefleri arasında yer almamışlardır. Fakat vakıfların amaçlarına ulaşabilmek için bir takım gelir kaynaklarına sahip olmaları gerekir. Vakıflar ticari bir kazanç elde etmek ve bu kazancı amaçlarına uygun şekilde sarf edebilmek için iki farklı uygulama alanına başvurabilirler; ya TTK çerçevesinde bir anonim, limited v.b. ortaklık yani sermaye şirketi kurabilirler ya da vakıftan ayrı bir tüzel kişiliğe sahip bir iktisadi işletme kurabilirler. Kurumlar Vergisi Kanununun birinci maddesinde vakıfların kurumlar vergisine tabi olmadığını dolayısıyla vergi mükellefi olmadığını belirtmektedir. Ancak Gelir Vergisi Kanununun 94.maddesinde vakıf gelirlerinden yapılacak stopaj kesintileri ayrıntılarıyla açıklanmıştır. Vakıflar, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan Vakıflar Tekdüzen Hesap Planına uymak zorundadırlar. Bu hesap planında bazı hesapların isimlerine eklemeler yapılmış, bazı yeni hesaplar yaratılmış, bazı hesapların kullanımı yasaklanmıştır. Vakıflar, mali tablo olarak bilanço ve gelir-gider tabloları düzenlerler. Vakıflarda kar amacı güdülmediğinden dolayı kar kavramı yer almamaktadır. Bunun yerine gelir artanı kullanılmaktadır. Çalışmaya konu olan vakfa ait temel mali tablolardan bilanço, gelir-gider tabloları, vakfın yayın-eğitim işletmesine ait bilanço, gelir-gider tabloları ve her ikisine ait konsolide bilanço ve gelir-gider tabloları, son beş yıl itibari ile incelenmiş ve bu mali tablolara mali analiz yöntemleri olan dikey analiz, tutarları karşılaştırma, yatay analiz ve oran analizi uygulanmıştır, sonuçlar yorumlanmıştır.

Foundations are defined as the entitlement or adoption of an entity to a defined purpose provided that its existence end presence is determined separately, precisely and distinctly. The definition of a foundation includes the collection of entities where they are allocated for defined and determined purpose by the founder person or personality. A foundation consist of General Assembly, Board of Directors, Board of Trustees and Board of Auditors. Foundations can not participate in commercial activities as a legal entity since they have been regarded as charity organizations in line with their activities. Due to this structural trait they are not enlisted as commercial tax payers. Nevertheless, in order to achieve their objectives foundations should possess some revenue sources. Foundations can obtain commercial gain and utilize this in pursuit of their objectives in two ways. They can either establish a commercial partnership such as a joint stock corporation or a limited partnership or an economic entity with a legal entity separate from the foundation. According to Article, 1 of corporation Tax Law foundations are not tax payers and they are not subject to corporation tax. However some revenues of the foundations are subject to tax withholding and these are stated in Article 94 of the income Tax Law. Foundations should use the Uniform Chart of Accounts for Foundations prepared by General Directorate of Foundations. Some additions have been made to the account names, some new accounts have been created, and some accounts have been prohibited from use in this chart of accounts. Balance sheet and statement of revenues and expenses are the two financial statements prepared for the foundations. Since foundations are not for-profit organizations, terms such as excess revenues or excess expenses are used for net income or loss. For the case study of the thesis, balance sheets and statements of revenue and expenses of the foundation, economic entity of the foundation, and the consolidated statements for a five year period have been examined, and financial statement analysis techniques have been applied. After applying horizontal, trend, vertical and ratio analysis to the financial statements comments and conclusions have been made.