Planlı davranış teorisi çerçevesinde eğitim yönetiminde stratejik karar verme davranışının incelenmesi

Abstract

Bu araştırmada stratejik karar verme davranışının Planlı Davranış Teorisi (PDT) modeli ile açıklanabilirliğini test etmek ve planlı davranış teorisini oluşturan tutum, öznel norm ve algılanan davranışsal kontrol boyutlarının eğitim kurumlarındaki karar vericilerin stratejik karar verme davranışları üzerindeki etkisi belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmanın kavramsal modeli, Ajzen’in Planlı Davranış Teorisine (PDT) dayanmaktadır. Eğitimde stratejik karar verme davranışı Ajzen’in Planlı Davranış Teorisi (PDT) temel alınarak nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel/ korelasyonel araştırma modelinde tasarlanmıştır. Araştırmada MEB’e bağlı eğitim kurumlarındaki yönetici ve öğretmenlerin eğitim kurumlarında stratejik karar vermeye yönelik görüşleri ortaya konulmuş, çeşitli değişkenlere göre farklılık bulunma durumu incelenmiştir. Araştırmanın evreni İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı okullarda 2022-2023 eğitim-öğretim yılında görev yapan karar verici yönetici ve öğretmenlerden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemini 320 yönetici ve öğretmen oluşturmaktadır. Çalışma örneklemi seçiminde kolay ulaşılabilir örneklem yöntemi tercih edilmiştir. Araştırma verileri araştırma kapsamında geliştirilen Eğitim Kurumlarında Stratejik Karar Verme Davranışını Belirleyici Faktörler Ölçeği aracılığıyla toplanmış ve elde edilen veriler istatistiksel analiz yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucunda geliştirilen ölçek, Planlı Davranış Teorisi perspektifinde eğitim kurumlarında stratejik karar alma davranışlarını açıklamak için yapılan nicel araştırmalarda kullanılabilecek düzeyde geçerliliğe sahiptir. Toplanan nicel verilere göre, eğitim kurumlarında stratejik karar verme davranışını etkileyen tutum ve öznel norm boyutlarının stratejik karar verme niyeti üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu bulunmuştur. Ancak, algılanan davranış kontrolü boyutunun eğitim kurumlarında stratejik karar verme niyeti üzerinde belirgin bir etkisi olmadığı sonucuna varılmıştır. Cinsiyet, eğitim durumu ve mesleki kariyer değişkenleri yönüyle katılımcıların puan ortalamalarının ölçek boyutunda farklılaşmadığı ancak unvan ve stratejik plan üst kurulu deneyimi değişkenleri yönüyle katılımcıların puan ortalamalarının ölçek boyutunda farklılaşma görüldüğü sonucuna varılmıştır. Ayrıca stratejik karar verdiğini ifade eden katılımcılar ile stratejik karar vermediğini ifade eden katılımcılar arasında ölçek alt boyutları puan ortalamalarına göre farklılaşma görülmüştür.

In this research, it was tried to test the explainability of strategic decision-making behavior with the Theory of Planned Behavior (PDT) model and to determine the effect of the dimensions of attitude, subjective norm and perceived behavioral control, which constitute the theory of planned behavior, on the strategic decision-making behavior of decision makers in educational institutions. The conceptual model of the research is based on Ajzen's Theory of Planned Behavior (PDT). Strategic decision-making behavior in education was designed in the relational/ correlation research model, one of the quantitative research methods, based on Ajzen's Theory of Planned Behavior (PDT). In the research, the opinions of administrators and teachers in educational institutions affiliated with the Ministry of National Education regarding strategic decision-making in educational institutions were revealed, and the differences according to various variables were examined. The population of the research consists of decision-making administrators and teachers working in schools affiliated with the Istanbul Provincial Directorate of National Education in the 2022-2023 academic year. The sample of the research consists of 320 administrators and teachers. Easily accessible sampling method was preferred in selecting the study sample. Research data was collected through the Scale of Factors Determining Strategic DecisionMaking Behavior in Educational Institutions, which was developed within the scope of the research, and the obtained data was evaluated with statistical analysis methods. The scale developed as a result of the research has a level of validity that can be used in quantitative research to explain strategic decision-making behaviors in educational institutions from the perspective of the Theory of Planned Behavior. According to the quantitative data collected, it was found that the attitude and subjective norm dimensions affecting strategic decision-making behavior in educational institutions had a significant impact on strategic decision-making intention. However, it was concluded that the perceived behavioral control dimension did not have a significant effect on strategic decision-making intention in educational institutions. It was concluded that the average score of the participants did not differ in the scale dimension in terms of gender, educational status and professional career variables, but the average score of the participants did differ in the scale dimension in terms of the title and strategic plan supreme board experience variables. In addition, there was a difference between the participants who stated that they made a strategic decision and the participants who stated that they did not make a strategic decision, according to the mean scores of the scale subdimensions.