İsveç cimnastiği anlayışının Türk spor tarihine etkileri (1908-1938)

Abstract

İSVEÇ CİMNASTİĞİ ANLAYIŞININ TÜRK SPOR TARİHİNE ETKİLERİ (1908-1938) Modern spor anlayışına geçişle Türkiye’deki spor faaliyetleri belirli aşamalar kaydederek günümüze kadar gelmektedir. Bu araştırma, 1908-1938 yılları aralığında Osmanlı İmparatorluğu’nun toplumsal, siyasal ve kültürel değişikliklerine paralel olarak gelişen beden eğitimi etkinliklerinin İsveç Cimnastik Sistemi merkezindeki gelişimi ve yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti spor tarihinde kazandığı önem ve beden eğitimi müfredatı uygulama çalışmalarını kapsamaktadır. Meşrutiyet dönemiyle (1908) İsveç Cimnastik Sisteminin ülkedeki beden eğitimi ve spor faaliyetleri ile beden eğitimi müfredatına girişi ve 1938 tarihinde Gençlik ve Spor Bayramının kabulü hakkındaki kanuna kadar olan dönemi kapsayan tarihsel süreç incelenmiştir. Bu kapsamda Selim Sırrı Tarcan’ın özellikle İsveç Cimnastik Sisteminin yaygınlaşması ve okullarda beden eğitimi müfredatına yerleşmesi için yapmış olduğu çalışmalar derlenerek belirlenen tarihsel döneme ışık tutulmuştur. Araştırmada tarihsel dönemlendirme dikkate alınarak çalışmanın dâhil olduğu tarih aralığı ve öncesi kronolojik yapıyla ele alınarak İsveç Cimnastiğinin Türkiye’deki gelişimi birincil, ikincil ve araştırma kaynaklarıyla incelenmiştir. Bunun yanında araştırılan tarihsel dönemde beden eğitimi alanında etkin olan Selim Sırrı Tarcan’ın İsveç’te eğitim görmesiyle başlayan İsveç Cimnastiğine yönelişi, tüm faaliyetlerine (beden eğitimi dersi, cimnastik gösterileri, kitap yazma ve spor yöneticiliği) bu İsveç Cimnastiği anlayışını katmasını sağlamıştır. Bu durum, Türkiye’de 19. yüzyılda başlayan modernleşme dönemiyle birlikte gelişme gösteren beden eğitimi ve sporun, ders ve uygulama alanında İsveç Cimnastiği temelinde ilerlemesine neden olmuştur. Anahtar Sözcükler: İsveç Cimnastiği, Türk Spor Tarihi, Beden Eğitimi, Selim Sırrı Tarcan, Gençlik ve Spor Bayramı.

EFFECTS of SWEDISH GYMNASTIC CONCEPT on TURKISH SPORT HISTORY (1908-1938) With transition to modern sports, the development of sports activities in Turkey were influenced by different concepts and evolved through certain stages. The present research evaluated the role of Swedish Gymnastics System (SGS) in the development of physical education (PE) activities, which paralleled the social, political and cultural changes of the Ottoman Empire in the 20th century. Further emphasis has been put on the historical importance of SGS in the beginning area of the new Turkish Republic and attempts to integrate this concept in the PE curriculum in Turkey. It has been scrutinized the historical period which began with the implementation of the SGS into the curriculum of PE and sports activities in the Ottoman Empire during the Legitimacy Period (1908), and ended by the recognition of the law about the Youth and Sports Festival in 1938. By focusing on the role of Selim Sırrı Tarcan for dissemination and integration of the SGS into the PE curriculum, key issues of sport history relevant for this epoch were highlighted. Selim Sırrı Tarcan became very influential in the field of PE during that period of change in Turkish sport history. As he was educated in Sweden and impressed by the SGS, all his further activities were based on this concept. Therefore, PE and sports activities which started to develop during the 19th century modernization period of Turkey were organized according to the SGS. Equivocally, the implementation of PE in the regular state curricula was based on the Swedish concept. Swedish Gymnastic, Turkish Sport History, Physical Education, Selim Sırrı Tarcan, Youth and Sports Festival.