Demir eksikliği anemisinin bebeklerin gelişimsel test skorlarına etkisi

Abstract

Bu prospektif, tek kör, kontrollü klinik müdahale çalışması, Haseki Hastanesi Çocuk Polikliniği ve İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Psikiyatrisi birimlerinde 01.12.2000-30.3.2001 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Çalışmanın Amacı: 1) 6-30 aylık çocuklarda demir eksikliği anemisi ve demir eksikliğinin, aynı yaş grubunda normal kontrollere göre zihinsel ve motor gelişim test skorlarına olumsuz bir etkisinin olup olmadığını saptamak, 2) Varsa bu olumsuz etkinin demir tedavisi sonrasında düzelip düzelmediğini belirlemek, 3) Zihinsel ve motor gelişim test skorlarındaki farklılıkların demir eksikliğinin yanı sıra çevresel ve ailesel faktörlerden de kaynaklanıp kaynaklanmadığını saptamaktır. Çalışmaya Haseki Hastanesi Çocuk Polikliniğine başvuran 6-30 aylık 108 bebek alındı. Olgular anemi durumlarına göre kontrol, NADE (non-anemik demir eksikliği) ve DEA (demir eksikliği anemisi) olmak üzere üç gruba ayrıldı. Her bir grupta başlangıçta ve 3.ayın sonunda hemoglobin, MCV (ortalama eritrosit hacmi), ferritin bakılıp, DGTT ( Denver Gelişim Tarama Testi ) ve BBGÖ ( Bayley Bebekler İçin Gelişim Ölçeği ) uygulandı. Ayrıca 1.ayın sonunda hemoglobin ve MCV bakıldı. NADE grubundan rastgele seçilen 21 olguya ve DEA grubuna üç ay süre ile 3mg/ kg/ gün elementer demir içerecek şekilde ferröz-glisin-sülfat bileşiği verildi. Her bir olguya önceden hazırlanan hasta bilgilendirme formu ve ev envanteri uygulandı. DGTT ve BBGÖ Haseki Hastanesinde çalışan ve gelişim testleri konusunda eğitimli bir psikolog tarafından olgulara uygulandı. 66 olgu İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk ve Adolesan Psikiyatrisi bölümünde görevli hekimler tarafından yapılacak psikiyatrik muayeneyi kabul etti. Hiçbiri muayene sonrasında psikiyatrik tanı almadı. Anne sütü, inek sütü kullanımı, ebeveyn öğrenim durumu, gelir düzeyi, büyük kardeşle yaş farkı, kardeş sayısı gibi özelliklerle anemi durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Gruplar arasında başlangıç DGTT ve BBGÖ ölçümleri açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanırken bu farklılık tedavi sonrasında görülmemiştir. Bu durumda demir eksikliği olan bebeklerin sağlam yaşıtlarına göre gelişim testlerinde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük skor aldıkları ve aradaki farkı üç aylık demir tedavisi sonrasında kapattıkları görülmektedir. Bulgularımız; 6-30 aylık çocuklarda demir eksikliği anemisi ve demir eksikliğinin, aynı yaş grubunda normal kontrollere göre zihinsel ve motor gelişim test skorlarına olumsuz bir etkisinin olduğu, Bu etkinin motor gelişim skorlarında demir eksikliği anemisi leyhine daha belirgin olduğu; varolan olumsuzluğun demir tedavisi ile geri döndürülebilir olduğu; zihinsel ve motor gelişim test skorlarındaki farklılığın incelenen çevresel ve ailesel faktörlerden bağımsız olduğu görüşünü desteklemektedir.

This prospective single-blind, controlled clinical intervention study was made in İstanbul Medical Faculty Pediatric Psychiatry Clinic and Haseki State Hospital Pediatrics Outpatient Clinic between 01.12.2000-30.03.2001. Questions of the study: 1) Does iron deficiency anemia or iron deficiency effect mental and motor development test scores of 6-30 month children negatively when compared with normal controls ? 2) If it effects, after iron therapy is there any improvement in mental and motor development test scores ? 3) Are the differences in mental and motor developmental test scores originated from environmental and family factors ? Between 6-30 months, 108 children who applied to Haseki State Hospital pediatrics Outpatient Clinic were taken in this study. The cases were classified as control, NAID (non-anemic iron deficiency), IDA (iron deficiency anemia) due to their anemia status. In each group MCV, hemoglobine and ferritin levels were calculated and DDST (Denver Developmental Screening Test) and BSID (Bayley Scales of Infant Development) were administered at the begining of the study and at the end of the third month. Also at the end of the first month MCV and hemoglobine levels were calculated. Ferrose-glysine-sulphate compound which is composed of elementer iron were given to 21 cases randomly choosen from NAID group and all cases from IDA group 3 mg/ kg/ day for three months. Home inventory and the information forms for patients were applied to each case. DDST and BSID were administered by a psychogist, working in Haseki State Hospital, trained for development scores. No significant relationship was detected between anemia and breast-feeding, cow milk consumption, parents educational level, economical status, age difference with the elder brother/ sister, number of siblings. Among the groups statistically significant differences were detected in initial DDST and BSID measurements but this difference was no longer significant at the end of the study. Results suggest that children with iron deficiency have lower development scores compared with their normal peers and they improve their developmental scores by iron therapy. Our findings support that, in 6-30 month children iron deficiency anemia and iron deficiency effect mental and motor developmental scores negatively. This effect is more evident for motor developmental scores in IDA group. This negative effect can be reversed by iron therapy. The difference between motor and mental developmental scores do not depend on environmental and family factors.