Tarihî Türk şivelerinde ikilemeler

Abstract

Bu çalışmada tarihi Türk şivelerinde ikilemeler incelenmiştir. Eski Türkçe Dönemi’nden başlanarak Eski Türkiye Türkçesi Dönemi’ni de içine alan süreçte Türk dilinin önemli anlatım araçlarından biri olan ikilemelerin tarihsel süreçte kullanım biçimleri ve sıklıkları ortaya konmuştur. Çalışmanın giriş bölümünde ikileme üzerinde çalışmalar yapan araştırmacıların konuya nasıl yaklaştıkları ve ikileme kavramı için hangi terimleri kullandıkları belirlenmiştir. Ortaya konan fikirlerden sonra bizim hangi kavramı ne amaçla tercih ettiğimiz belirtilmiştir. Çalışmamızın malzemesini veren eserler sıralandıktan sonra tezin yöntemi anlatılmıştır. İkileme olarak kabul etmediğimiz yapıların hangileri olduğu nedenleriyle birlikte verilmiştir. Çalışmamızın birinci bölümünde elde edilen malzeme tarihsel sürece bağlı kalınarak her dönem için alfabetik biçimde sıralanmış ve örneklenmiştir. Çalışmamızın ikinci bölümünde ikilemeler anlam bakımından, köken bakımından, yapı bakımından ve görev bakımından sınıflandırılmıştır. Malzemenin çokluğu nedeniyle bu sınıflandırmalar sırasında tüm örnekler tekrar sunulmamış böylece gereksiz hacim artışının önüne geçilmiştir. Sonuç bölümünde ise çalışmamızdan elde ettiğimiz sonuçlar sıralanmıştır. Hem tarihi Türk şivelerine göre hem de ikilemelerin oluşum biçimlerine göre değerlendirmeler yapılmıştır. Tezin sonuna çalışmamızda geçen ikilemelerin bir dizini eklenmiştir.

In this study, reduplications in historical Turkish dialects were examined. Starting from the Old Turkish Period and including the Old Türkiye Turkish Language Period, the usage patterns and frequencies of reduplications, one of the important expression tools of the Turkish language, in the historical process have been revealed. In the introduction part of the study, it was determined how researchers working on reduplication approached the subject and what terms they used for the concept of reduplication. After the ideas put forward, it is stated which concept we prefer and for what purpose. After listing the works that provide the material for our study, the method of the thesis is explained. The structures that we do not accept as reduplications are given together with their reasons. In the first part of our study, the material obtained was listed and sampled alphabetically for each period, adhering to the historical process. In the second part of our study, reduplications were classified in terms of meaning, origin, structure and function. Due to the abundance of material, not all samples were presented again during these classifications, thus preventing unnecessary volume increase. In the conclusion section, the results we obtained from our study are listed. Evaluations were made both according to historical Turkish accents and the formation forms of the reduplications. An index of the reduplications mentioned in our study has been added at the end of the thesis.