La regulation de L’audiovisuel: le cas du rtuk

Abstract

Teknik değişimler, bilimsel ilerleme ve özellikle ekonomik ve kültürel küreselleşmeyle koşut olarak liberalleşme dalgası sosyal hayatın giderek daha kompleks bir yapı kazanmasına neden olmuştur. Yeni sektörlerin (internet gibi) ortaya çıkması ya da hassas dediğimiz sektörlerin (informatik, görsel işitsel sektör) özel girişime açılması, devletlerin, daha önceden ve geleneksel olarak, kendi kontrollerindeki bu sektörlerden çekilmesine neden olmuştur. Bu tür bir gelişme karşısında devletler, bu sektörler üzerindeki kontrollerini farklı bir biçimde devam ettirmelerini sağlayacak olan amerikan menşeli bir kavramı, régulation (düzenleme)u ortaya atmışlardır. Bu yeni tip yönetim biçimi, yeni tipte kurumların varlığını gerektirmektedir. Bağımsız İdari Otoriteler olarak adlandırılan bu yeni kurumların özelliği genellikle birden çok kişiden oluşmaları ve idare içinde, kendilerine atfedilen belirli bir sektörü düzenleme ve bunun yanında yurttaşların özgürlük ve haklarını koruma görevini yerine getirebilmek için, farklı bir statüye sahip olmalarıdır. Türkiye'de, görsel-işitsel alan üzerinde devlet tekeli kaldırılınca, özel teşebbüsün bu alanda yatırım yapmaya başlamasıyla beraber, pazar mantığıyla, çoğulculuk ilkesi ve belirli ilke ve ahlak değerlerine uygun yayın yapma zorunluluğu arasında bir denge kurulması gerekmekteydi. Bu nedenle yasa koyucu, görsel-işitsel sektörün düzenlenmesi görevini, 1994'te 3984 sayılı kanunla Radyo Televizyon Üst Kurulu'na vermiştir. Kurulduğundan bu yana, RTÜK bir çok kesimin eleştirilerinin de hedefi durumuna gelmiştir. Bu eleştirilerin kaynağını anlamak ve cevap verebilmek için, Kurul'un statüsünü, sektörün durumunu ve Kurul'un hareket biçimini incelemek gerekmektedir. Tüm bunları yaparken RTÜK'ün bir bağımsız idari otorite olarak idare içindeki konumu göz önünde tutulmalıdır.

La vague de la libéralisation accompagnée par les mutations techniques, par le progrès scientifique et surtout par la mondialisation économique et culturelle aboutit à la complexification de la vie sociale. L'apparition de nouveaux secteurs (comme l'Internet) ou l'ouverture des secteurs, dits sensibles (comme l'informatique, l'audiovisuel ), à l'initiative privée au détriment des entreprises publique, crée auprès des Etats, le fait de reculer de ces secteurs qui doivent être normalement et traditionnellement sous sa tutelle, sous son mode de contrôle historique. Face au mouvement de déréglementation, les Etats importent une formule d'origine américaine: la régulation. C'est-à-dire, pouvoir d'intervention indirecte de l'Etat. Ce mouvement de régulation nécessite un nouveau type d'organisme au sein de l'administration. Ce sont les autorités administratives indépendantes. Les autorités administratives indépendantes sont généralement définies comme des autorités administratives plus souvent collégiales dont l'indépendance vis-à-vis de l'Etat est assuré par leur statut, en vue de leur permettre d'assurer pleinement leur fonction de protection des droits et libertés dans leur domaine de compétence. En Turquie, avec la suppression du monopole étatique dans le domaine de l'audiovisuel, les entrepreneurs privés commencent à investir dans le secteur audiovisuel. Alors, comment harmoniser la concurrence du marché audiovisuel, respecter le pluralisme, inciter producteurs et diffuseurs à montrer des images de qualité et à limiter les dérives en termes de violence et de mœurs? La réponse est simple: Création d'une institution régulatrice dotée des compétences spécifiques. Ainsi les législateurs instituent le Conseil supérieur de l'audiovisuel (RTÜK) en 1994, par la loi (no: 3984) sur les établissements et des émissions de radio et de télévision. Depuis sa création, le RTÜK devient l'objet de fortes contestation. Pour répondre à ces critiques, il faut examiner la régulation de l'audiovisuel par le RTÜK tout en prenant en compte la qualité d'autorité administrative indépendante du RTÜK au sein de l'administration.